środa, 3 maja 2023

Uroczystości 3 Majowe 1923 w Piotrowicach i stolicy z marszałkiem Fochem w tle.

Odzyskanie przez Polskę niepodległości umożliwiło swobodne świętowanie rocznicy uchwalenia konstytucji z 3 maja 1791 r. Święto to szczególnie uroczyście obchodzono w 1923 roku w Warszawie. W tym dniu w stolicy gościł przyjaciel Polski, bohaterski dowódca z okresu I wojny światowej francuski marszałek Ferdinand Foch. To postać wielce zasłużona nie tylko dla Francji, ale dla Polski i całej Europy. To marszałek trzech narodów - Francji, Polski i Wielkiej Brytanii.

Marszałek Ferdinand Foch (źródło: https://dzieje.pl/)

Ferdinand Foch przyjechał do Polski 2 maja 1923 r. Program jego wizyty był bardzo bogaty. Przede wszystkim został odznaczony Krzyżem Wielkim z Gwiazdą Orderu Virtuti Militari a z rąk Józefa Piłsudskiego otrzymał buławę marszałkowską. Podczas swojego pobytu w Polsce odwiedził wiele miast między innymi Częstochowę, Katowice, Poznań, Lwów i Kraków. W Warszawie wziął udział w odsłonięciu pomnika ks. Józefa Poniatowskiego.

Święto Konstytucji 3 Maja uroczyście obchodzono w szkole powszechnej w Piotrowicach w powiecie leszczyńskim. Wiemy to z kart kroniki szkolnej, skrupulatnie prowadzonej przez ówczesnego kierownika tej placówki Stanisława Gilowskiego. Warto odnotować, że drugim nauczycielem był w tym czasie niejaki p. Goryniak. Więcej o historii szkoły w Piotrowicach możesz przeczytać TUTAJ

W tamtym okresie w szkole w Piotrowicach uczyły się dzieci polskie i niemieckie. Nie stanowiło to jednak przeszkody do wspólnego świętowania rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja. Kierownik szkoły zadbał o to osobiście, nadając temu świętu odpowiednią rangę. Dokładnie 100 lat temu w czwartkowy poranek 3 maja 1923 roku dzieci z klas polskiej i niemieckiej wesołą gromadą zmierzały pieszo przez las do Gołanic aby wziąć udział w uroczystej mszy świętej. Po powrocie z kościoła dzieci uczestniczyły w cyt. "poranku", podczas którego przemówił do nich po polsku Stanisław Gilowski a do dzieci niemieckich w języku niemieckim nauczyciel Goryniak. Dzieci śpiewały piosenki i deklamowały wiersze. Na koniec odśpiewano hymn narodowy. 

Stanisław Gilowski pod datą 3 maja 1923 roku zapisał w kronice następujące słowa:


"Potrójna uroczystość majowa w Warszawie

Warszawa (3 maja 1923) a z nią cała Polska obchodziła potrójną uroczystość: rocznicę Konstytucji 3 Maja, odsłonięcie pomnika ks. Józefa Poniatowskiego i powitanie marszałka  Focha, zamianowanego marszałkiem Polski. Utrwalony został związek Polski z Francją, uświęciła go wspólnie przelana krew. Marszałek Foch upewnił nas, że Polska ujrzy Francję zawsze przy swym boku. "
Fragment kroniki szkoły powszechnej w Piotrowicach 1923 r.




wtorek, 25 kwietnia 2023

Gdzie po chleb, gdy nie ma sklepu?

  Niechłód, dnia 16 października 1959

 

 Protokół nr X/1959

z X sesji Gromadzkiej Rady Narodowej w Niechłodzie odbytej    w dniu 16 października 1959 r. w świetlicy gromadzkiej w Niechłodzie. Obecnych było 11 radnych, radny powiatowej Rady Narodowej ob. Otulakowski Stefan oraz przedstawiciele GS ob. Janasik Jan i Rybarczyk Jan. 


 Porządek dzienny: 

1.[...]

2. [...]

6. Sprawozdanie prezesów GS o zaopatrzeniu.

8.[...]

 

Do pkt 6 porządku dziennego: 

W punkcie tym przedstawiciele GS Święciechowa i Włoszakowice złożyli sprawozdanie z działalności GS

Dyskusja:

W dyskusji radny Wieland Bronisław zwraca uwagę na to, że sprawozdanie GS w Święciechowie jest niewystarczające. Zarząd GS Włoszakowice również nie jest w porządku, ponieważ na sesji dzisiejszej miał złożyć sprawozdanie członek zarządu a nie zwykły pracownik. Jest zdania, że gdyby GS Włoszakowice miał w Zbarzewie sprzątaczkę to by ją delegował jako swą przedstawicielkę na sesję Gromadzkiej Rady Narodowej. [...] Mówi również o tym, że praca Komitetów Sklepowych na naszym terenie jest niedostateczna od przypadku do przypadku. Członkowie Komitetów Sklepowych swą pracę ograniczają tylko do udziału w remenentach. Gs Włoszakowice zamienił z Zbarzewie Punkt Sprzedaży Pomocniczej na sklep wiejski ale w zaopatrzeniu żadnej różnicy nie ma. W sklepie odczuwa się brak margaryny, porcelany i tekstylii. [...] Ludność wsi Zbarzewo domaga się również aby GS nie robił remanentów w sklepie w poniedziałki i te dni, w których dowożony jest chleb, ponieważ ludność w te dni nie może się zaopatrzyć w chleb. W dalszym ciągu stwierdza również i to, że chleb do sklepu w Zbarzewie jest za późno dostarczany i to samo jest w Niechłodzie gdzie chleb dostarczany jest o godz. 18-tej gdy się zamyka sklep. W dalszym ciągu mówi o tym, że w sklepie w Niechłodzie można dostać tylko jeden gatunek chleba i to za 7 złotych, a przecież ludność powinna mieć możliwość kupna różnego gatunku chleba. [...]

W dalszym ciągu radny Wieland mówi o tym, ze GS Włoszakowice posiada własną wytwórnię wód gazowych, a w okresie letnim było często brak napoi to tłumaczyli się że w pierwszej kolejności zaopatrują teren Święciechowy a tak być nie powinno a zresztą i w Święciechowie też odczuwano ten sam brak. Mówi również o tym, że lemoniada GS Włoszakowice nie zawsze odpowiada warunkom sanitarnym, ponieważ raz kupił w sklepie w Zbarzewie i była bardzo zanieczyszczona (włosy) i odesłał ją z powrotem do sklepu. [...]

Zwraca również uwagę na to, że w sklepach GS na naszym terenie jest za dużo wina i wódki. Zapytuje się również przedstawiciela GS Święciechowa jaki GS widzi cel w tym aby w Niechłodzie utworzyć bar? Lepiej żeby zarząd GS Święciechowa raczył pomyśleć o otwarciu sklepu w Piotrowicach, ponieważ to co roku jest w planie a w końcu z tych planów nic nie wychodzi. [...]

Ob. Mulkowski Jan sołtys wsi Trzebiny wnosi aby woźnica dowożący chleb do Trzebin przyjeżdżał codziennei o jednej i tej samej porze bo wtedy każdy już będzie na niego uważał, a jeżeli przyjeżdża o różnych godzinach to trzeba na niego uważać cały dzień a potem jeszcze czasem jechać po chleb do Święciechowy względnie Niechłodu. Ob. Kurpiszowa Rozalia zapytuje się dlaczego GS Święciechowa zlikwidował piekarnię w Niechłodzie? Ob. Bajer Władysław mówi, że między chlebem za 6 złotych i 7 złotych w smaku żadnej różnicy nie ma a tylko jest ona w cenie. Mówi również o tym, ze dzieci w szkole nosiły kartki z pieczątką GS Święciechowa i napis "chleb po 7 zł" i dlatego ciekawi go to bardzo skąd te kartki dostały się do rąk dzieci w Niechłodzie ponieważ jego zdaniem kartki te powinny stanowić druk ścisłego zarachowania. Zapytuje się również w jakim celu GS Święciechowa chce otworzyć bar w Niechłodzie i gdzie widzi pomieszczenie na ten cel [...] Mówi również o tym, że GS Święciechowa zabrał salkę wiejską w Niechłodzie i zamienił ją na sklep a ludność wsi Niechłód pozbawiona została przez to odpowiedniej sali. 

Ob. Wacławik Marian mówi, że GS Święciechowa gdy zabierał salkę na sklep to zobowiązał się wybudować w zamian za to taką samą salkę w Niechłodzie, a później to zrobili tylko taki kurnik, a u siebie to potrafili wybudować taką śliczną świetlicę i ile tam poszło pieniędzy. W dalszym ciągu ob. Wacławik mówi o tym, że w sklepie nasiennym GS Święciechowa kupił nasienie brukwi a sam w tej chwili nie wie jak nazwać to co z tego nasienia wyrosło. Również w magazynie nr 9. w Święciechowie kupił nasiona buraków pastewnych a wzeszły z tego buraki cukrowe. [...]

Radny Michalewicz Marian porusza sprawę wideł dio sypania kartofli twierdząc, że są one za ciężkie.

Radny Szymański Tadeusz - przewodniczący Gromadzkiej Rady Narodowej mówi o tym, że GS Święciechowa nie dostarczał kiełbasy do sklepu w Niechłodzie, lecz obecnie gdy rozdzielnikiem wędlin zajęła się Milicja Obywatelska zaraz starczyło i dla Niechłodu. W dalszym ciągu mówi o tym, że nie tak dawno bo około 14 dni temu do sklepu w Niechłodzie została dostarczona marmelada, w której znajdowały się robaki i gdy ludzie zwrócili się do sklepowego aby ją odebrał ten nie zgodził się na to i czy tak powinno być? [...] Odnośnie dowozu chleba wyjaśnia, ze jest to wina woźnicy, ponieważ chleb winien być dostarczany codziennie do godz. 13-tej. [...] GS Święciechowa dotychczas nie otworzył sklepu w Piotrowicach z uwagi na brak pomieszczenia na ten cel, a nowego nie chcą w tej chwili wybudować. Mówi o tym, że GS Święciechowa zmuszony jest w tej chwili przystąpić do rozbudowy sklepu w Lasocicach i Długich-Starych. [...]

Ob. Kistela Marian twierdzi, ze sklepy w Lasocicach i Długich-Starych wystarczą jeszcze na pewien czas w takim stanie w jakim są a jego zdaniem najpierw należy uruchomić sklep w Piotrowicach ponieważ nie ma tam żadnego sklepu. Radny Piotr Śliwa wnosi aby na zarzuty stawiane pod adresem GS Włoszakowice dał odpowiedź zarząd GS. Radny Michalewicz Marian wnosi aby we Włoszakowicach sklep był otwarty przez obiad z uwagi na to, ze jeżeli rolnicy ze Zbarzewa jadą na spęd to chcą kupić sobie chociaż papierosa. Radny Wieland Bronisław wnosi zarządy GS dały polecenie swoim sklepowym aby dzieciom w wieku do 18 lat nie sprzedawały zapałek, papierosów, wódki i wina. Radny Ratkiewicz Edmund twierdzi, że nie zgadza się z propozycją radnego Wielanda, ponieważ jeżeli ojciec nie ma czasu iść do sklepu to posyła po papierosy dzieci i dlatego papierosy należy dzieciom sprzedawać. Ob. Kowalewicz Feliks twierdzi, że we wsi Piotrowice nie ma odpowiedniego pomieszczenia na sklep. Radny Kostrowski Franciszek  mówi o tym, że pewnej niedzieli młodzież ze Zbarzewa w drodze do Leszna wstąpiła do gospody w Święciechowie i chciała kupić po porcji kiełbasy to kierownik gospody ob. Janasik oświadczył im, że kiełbasy już nie ma.Inni goście natomiast mieli na stolikach porcje kiełbasy i to miała być rzekomo ta ostatnia. W drodze powrotnej (w tym samym dniu) znów wstąpili do gospody w Święciechowie i znów jacyś goście przy stolikach spożywali kiełbasę, a gdy oni zażądali ob. Janasik znów im odpowiedział, że już nie ma, a gdy mu zwrócili uwagę na to, że tamci goście mają kiełbasę znów im oświadczył że to jest ostatnia i dlatego radny Kostrowski zapytuje się przedstawiciela GS, ażeby wyjaśnił tą sprawę dlaczego kierownik gospody odmówił sprzedaży kiełbasy młodzieży ze Zbarzewa. [...] 

 

Fragment protokołu nr X/59 z posiedzenia Gromadzkiej Rady Narodowej w Niechłodzie 1959 r.             

    
  
Sklep spożywczo - przemysłowy w Niechłodzie 1970 r. Źrodlo: Narodowe Archiwum Cyfrowe 



---------------------------------

Opracowałem na podstawie materiałów pozyskanych w Archiwum Państwowym w Lesznie.




 

piątek, 7 kwietnia 2023

Obraz oświaty w Gromadzie Niechłód w 1957 r. część I

W lutym 1957 roku w świetlicy w Niechłodzie odbyło się posiedzenie Gromadzkiej Rady Narodowej, podczas którego jej przewodniczący Ludwik Hudzik - gospodarz z Piotrowic,  wygłosił referat, w  którym scharakteryzował stan oświaty w Gromadzie. Oto jego skrócona treść:


Fragment referatu Ludwika Hudzika dot. stanu oświaty w Gromadzie Niechłód. 1957 r.
Źródło: Archiwum Państwowe w Lesznie. 

"...w szkole w Zbarzewie nauczanie jest przedmiotowe, z tym, że każdy nauczyciel uczy kilku przedmiotów we wszystkich klasach i tak: kierownik szkoły obywatel Wieland Bronisław uczy matematyki w klasach od IV-tej do VII i fizyki od VI-VII oraz chemii w klasie VII. Nauczycielka obywatelka Wieland Maria uczy języka polskiego w klasach III i od V do VII oraz rysunków i prac ręcznych w klasie IV. Nauczycielka Czubajska Maria prowadzi klasę II-gą i uczy biologii i geografii w klasach od V-tej do VII-mej. Nauczyciel obywatel Gadon (?) Feliks prowadzi klasę I -wszą i uczy historii, języka rosyjskiego i śpiewu w klasach od V-tej do VII-mej. Poza tym nauczyciele są opiekunami klas i organizacji szkolnych. 

Nauczyciel Bajer Władysław uczy wszystkich przedmiotów w klasach od I-szej do III-ej, oraz nauczycielka obywatelka Paikert Elżbieta uczy wszystkich przedmiotów w Piotrowicach od klasy I-szej do IV-tej. Wszyscy nauczyciele na naszym terenie posiadają pełne kwalifikacje i w związku z tym sumiennie i należycie wykonują swoją pracę zawodową. 

Obywatele Radni !

Ale nie tylko nauczyciele są zobowiązani do czuwania nad dobrym wychowaniem dziecka ale w pierwszym rzędzie jesteśmy zobowiązani  do tego my - rodzice dzieci. [...] Zebrania wyborcze naszych Komitetów Rodzicielskich odbyły się w dniu 28 października 1956 roku. Przewodniczącym Komitetu Rodzicielskiego w szkole Zbarzewo - Niechłód został obywatel Florczak Ignacy. Zebrania rodzicielskie odbywają się na końcu każdego okresu szkolnego. Na zebraniach samych Komitetów Rodzicielskich dokonuje się analizy wyników nauczania w poszczególnych okresach. [...] Stwierdzić jednak należy, że członkowie Komitetów rzadko przychodzą na lekcje szkolne. W latach ubiegłych więcej uczęszczali na zajęcia szkolne. Z inicjatywy Komitetu Rodzicielskiego przy szkole w Zbarzewie, mieszkańcy wsi w czynie społecznym zobowiązali się opłotować szkołę i robota została już rozpoczęta. 

W ubiegłym roku w naszych szkołach przeprowadzono szereg remontów. Między innymi w szkole w Zbarzewie wstawiono jeden piec, przeprowadzono malowanie wszystkich klas, tablic i drzwi, wprawiono również nowe drzwi. W Niechłodzie malowano klasę, kuchnie i pokój nauczycielski oraz drzwi i okna. W szkole w Piotrowicach naprawiono podłogę w klasie i w kuchni, malowano 15 okien, drzwi i tablice. Obecnie rozpoczęto już prace nad opłotowaniem szkół. Materiał już jest i w Zbarzewie rozpoczęto już robotę* Dla szkoły w Zbarzewie z budżety dodatkowego zakupiono ławki i stoły dla jednej klasy. W szkole w Piotrowicach istnieje P.C.K. Organizacja ta przeprowadza pogadanki o higienie. Następną organizacją istniejącą przy szkole w Piotrowicach to Szkolna Kasa Oszczędności. W szkole w Zbarzewie istnieją następujące organizacje młodzieżowe:

  • Samorząd szkolny, który jest naczelną organizacją młodzieżową. W ubiegłym roku samorząd sprzedał pewną ilość złomu i tłuczki za kwotę 480 zł. Opiekunem samorządu jest kierownik szkoły obywatel Wieland Bronisław. 
  • Drugą organizacją szkolną w Zbarzewie to P.C.K, który przeprowadza pogadanki o higienie, urządza kursy czystości i przeprowadza kurs sanitarny. Opiekunką jest obywatelka Czubajska Maria
  • Trzecią organizacją w Zbarzewie jest Szkolne Koło Odbudowy Warszawy, które w miesiącu wrześniu urządziło akademię poświęconą Warszawie. Wszystkie dzieci płacą składki po 0,25 zł. miesięcznie. Z końcem roku przekazano na odbudowę Warszawy 49,10 zł. Koło bierze również udział w konkursie gazetek ściennych o tematyce Warszawy. Opiekunką jest obywatelka Wieland Maria. Istnieje również w tej szkole Szkolna Kasa Oszczędności, której opiekunem jest kierownik szkoły Wieland Bronisław ..."
Ludwik Hudzik 1927-1988

-----------------------------------------

*podczas sesji kierownik szkoły w Zbarzewie wspomniał o istotnej roli jaką odegrał Ludwik Hudzik na rzecz opłotowania szkoły cyt:"...postarał się o wszystek materiał "




sobota, 25 marca 2023

Wybór stróża wiejskiego w Radomicku 1923 r.

Przed wojną każda większa wieś miała swojego stróża zwanego tu i ówdzie strażnikiem. Radomicko też miało. Latem 1923 roku z funkcji tej zrezygnował niejaki Bartłomiej Andrzejewski. Trzeba było radzić, bo kto to widział, aby  wieś bez stróża została. Konieczność wyboru nowego stróża była powodem dla którego mój prapradziadek Szczepan Bednarczyk (1857-1935), sołtys Radomicka  i zarazem przewodniczący rady gminnej w niedzielę 29 lipca 1923 roku zwołał zebranie. 8 z 12 członków rady gminnej zaraz po niedzielnej mszy w kościele parafialnym pw. Św Jana Chrzciciela  skierowało się wprost do domu Bednarczyków. To tutaj zwykle odbywały się zebrania, podczas których decydowano o najważniejszych sprawach dla mieszkańców Radomicka. W zebraniu udział wzięli: 

  • sołtys Szczepan Bednarczyk
  • Leon Adamski
  • Leon Nowak
  • Błażej Robczak
  • Nikodem Kurpisz
  • Władysław Sieracki
  • Wojciech Stachowiak
  • Wojciech Ciesielsk
Burzliwej rozmowie członków rady przysłuchiwał się Stanisław Linka, kandydat na nowego strażnika wsi. Ustalono następujące warunki umowy:

Pan Stanisław Linka zgodził się rozpocząć pracę w charakterze strażnika wsi od 1 sierpnia 1923 roku. Umowa przewidywała, że gdyby jednak mu się odwidziało i zechciał z pracy zrezygnować to lepiej aby uprzedził członków rady przynajmniej na 3 miesiące przed rozwiązaniem umowy. Poza tym:

1. Ustalono wynagrodzenie za stróżowanie wsi na pół funta żyta z morgi. Poza tym p. Stanisław Linka miał otrzymywać rocznie gotówkę w wysokości ok 6000 marek.

2. Poza wynagrodzeniem nowy stróż otrzymał prawo do zajęcia izby należącej do gminy oraz korzystania z małego ogródka. W izbie mógł zamieszkać razem z żoną. 

3. Zadaniem p. Stanisława Linki miała być służba pełniona w nocy każdego dnia od godziny 10 wieczorem do 3 rano. W tym przedziale godzinowym p. Linka miał czuwać nad porządkiem i spokojem śpiących mieszkańców wsi. Ponadto swoją obecnością miał odstraszał potencjalnych złodziejaszków. W razie dostrzeżonego pożaru miał natychmiast odpowiednio alarmować. 

4. W uchwale o powołaniu na służbę nowego stróża rada gminy zobowiązała ustępującego z funkcji Bartłomieja Andrzejewskiego do opuszczenia zajmowanej izby oraz uporządkowania ogrodu. W związku z tym, że na ogrodzie zbudował szopę oraz postawił płot, teraz nakazano mu usunąć tą samowolę budowlaną. 

Podpisy członków rady gminnej Radomicka pod uchwałą o powołaniu na służbę nowego stróża wiejskiego Stanisława Linkę. Radomicko 1923 r. Widoczny podpis Szczepana Bednarczyka -sołtysa.









niedziela, 19 marca 2023

Czesław Bednarczyk - nowy lokator w domu teściowej.

Wiedzieliście?  30 stycznia 1911 roku amerykański niszczyciel USS Terry u wybrzeży Kuby dokonał pierwszej operacji ratunkowej samolotu rozbitego w morzu.  Szczerze mówiąc nigdy o tym nie słyszałem...To może coś innego? 30 stycznia 1911 roku w mieście Falcon w Karolinie Północnej założono Zielonoświątkowy Kościół Świętości. O tym też nigdy nie słyszałem...Dobra, ostatnia szansa, w końcu do trzech razy sztuka: 30 stycznia 1911 roku w wyniku wybuchu wulkanu Taal na filipińskiej wyspie Luzon zginęło co najmniej 1335 osób, a 199 zostało rannych. W życiu o tym nie słyszałem! 

30 stycznia 1911 roku w poniedziałek jakoś tak po południu w Dłużynie, w tutejszym kościele parafialnym odbył się ślub moich Pradziadków Czesława Bednarczyka, wówczas 22 letniego młodzieńca z panną Marianną Kędziora, córką znanego wszystkim Jakuba i Apolonii ze Stachowskich. Świadkiem ze strony Marianny był Jakub Szymański, mąż ciotki Marianny - Rozalii z domu Stachowska. Świadkiem ze strony Czesława był Franciszek Matuszkowiak,  mąż ciotki Czesława - Michaliny z domu Bednarczyk. Czesław był w tym czasie młodym, całkiem niedawno przyuczonym do zawodu ślusarzem. Marianna pracowała w gospodarstwie rodziców. Po ślubie młodzi zamieszkali w domu należącym do teściowej Czesława. Apolonia Kędziora miała wówczas 42 lata. Była więc kobietą dojrzałą i ciągle w sile wieku. Mimo to zdecydowała się przekazać dom pod numerem 24 "b" swojej córce. U podstaw tej decyzji legło zapewne parę innych powodów. Dzisiaj trudno będzie zgadnąć jakich. 

Świadectwo ślubu Czesława Bednarczyka i Marianny Kędziora, które wystawił mi proboszcz parafii w Dłużynie w 2013 r. 


19 października 1911 roku Czesław Bednarczyk z żoną Marianną i teściową Apolonią pojechali, zapewne bryczką, do Śmigla aby w kancelarii tutejszego notariusza Jana Plocha dokonać formalności wieńczących zmianę właścicieli domu z numerem 24 "b" w Dłużynie.  


Fragment aktu notarialnego, którym zapieczętowano przejęcie domu Apolonii Kędziora przez córkę Mariannę i jej męża Czesława Bednarczyka. Śmigiel 1911 r.


STERSZCZENIE AKTU NOTARIALNEGO 

Śmigiel 19.10.1911 

Przed niżej podpisanym notariuszem zamieszkałym w Śmiglu Janem Ploch stawili się:

1. właścicielka Apollonia Kędziora z domu Stachowska

2. żona ślusarza Marianna Bednarczyk z domu Kędziora

3. jej małżonek – ślusarz Czesław Bednarczyk

wszyscy zamieszkali w Dłużynie.


Paragraf 1

Apollonia Kędziora niniejszym przekazuje nieruchomość w Dłużynie o numerze 24"b" jej biologicznej córce Mariannie Bednarczyk z domu Kędziora za cenę wpłaconą w gotówce 18000 marek. Przekazanie nieruchomości nastąpi dzisiaj.

Paragraf 2

Cena kontraktu jest obliczona w następujący sposób:

1. Przejmująca (Marianna Bednarczyk) przejmuje następujące długi zbywającej (Apollonia Kędziora) w ramach potrącenia ich z ceny zakupu:

a) hipotekę w Banku Ludowym w Śmiglu, wpisaną do Księgi Wieczystej przeniesionego gruntu w dziale III pod numerem 4 w wysokości 2100 marek plus odsetki liczone od dnia dzisiejszego.

b) dług wekslowy wobec Banku Ludowego w Śmiglu w wysokości 1230 marek;

c) dług wobec Banku Ludowego w Bukówcu w wysokości 640 marek;

d) dług wobec miejskiej kasy oszczędnościowej w Śmiglu w wysokości 1500 marek;


2. Ponadto nabywająca (Marianna Bednarczyk) zobowiązuje się do wypłaty swojemu rodzeństwu następujących kwot w ramach przyszłego spadku rodzicielskiego:


- Janowi Kędziora - 1500 marek

- Władysławowi Kędziora - 1500 marek

- Bibiannie Kędziora - 1900 marek

- Stanisławowi Kędziora - 1500 marek

- Joannie Kędziora -1500 marek

- Szczepanowi Kędziora -1500 marek

razem 17170 marek

Powyższe kwoty mają zostać wypłacone rodzeństwu Marianny Bednarczyk po osiągnięciu przez nich pełnoletności. Odsetki nie będą naliczane.

Przejmująca (Marianna Bednarczyk) zobowiązuje się do zapłaty pozostałej części kwoty  zakupu w wysokości 830 marek na rzecz zbywającej ( Apolloni Kędziora) najpóźniej do 1 stycznia 1912 roku. Te 830 marek nie będą oprocentowane aż do wymaganego dnia płatności. 

Paragraf 3

Nabywająca (Marianna Bednarczyk) zobowiązuje się do zagwarantowania następujących praw mieszkaniowych i wydatków dożywotnio i nieodpłatnie wobec zbywającej (Apolonii Kędziora):

1. Zapewni jej pokój na lewo od wejścia do domu oraz swobodne korzystanie z izby znajdującej się bezpośrednio nad tym pokojem (prawdopodobnie chodziło o poddasze)

2. Zapewni jej możliwość swobodnego poruszania się po terenie nieruchomości

3. Zapewni jej swobodne korzystanie ze studni

4. Zapewni jej prawo do przyjmowania gości

5. Zapewni jej opiekę w przypadku choroby

6. Zapewni jej transport do lekarza oraz księdza, tam i z powrotem

7. Pozwoli jej trzymać  w oborze jedną świnie oraz kury/drób

8. Wydzieli dla niej miejsce w szopie do przechowywania opału

9. Zapewni jej rocznie 8 cetnarów żyta (dawna jednostka masy 1 cetnar = 50 kg)  w równych częściach co kwartał

10. Zapewni jej rocznie 3 cetnary jęczmienia

11. Zapewni jej rocznie 20 cetnarów ziemniaków w dwóch równych częściach 1 kwietnia i 1 października

12. Zapewni jej rocznie 4 metry drewna i torfu z darmowym dowozem

13. Będzie jej wypłacać 20 marek w gotówce co kwartał

14. Zapewni jej transport (zapewne wozem, bryczką) w dowolnym kierunku do 20 km raz w miesiącu

15. Dostarczy jej 1 funt świeżego masła raz w tygodniu

16. Dostarczy jej każdego dnia 3 litry świeżego mleka od krowy

17. Wyprawi jej pogrzeb o wartości 50 marek.



Pieczęć urzędowa kancelarii notariusza Johanna Ploch. To ptaszysko to symbol władzy pruskiej - orzeł w koronie trzymający w szponach berło i miecz.

Apollonia Kędziora mieszkała pod jednym dachem z córką i jej mężem aż do śmierci tj. 12 lipca 1940 roku. Została pochowana na dłużyńskim cmentarzu jednak jej grób nie zachował się do czasów obecnych. Pewną zagadką dla mnie pozostaje jej mąż a mój prapradziadek Jakub Kędziora. Zastanawiające jest, że nie brał udziału w transakcji przekazania domu córce. Akt notarialny w ogóle o nim nie wspomina. Gdzie więc mieszkał, gdzie się podziewał skoro jego żona Apollonia miała zapewnione prawo mieszkania w przekazanym młodym Bednarczykom domu? To dziwne i nie oceniam ale pamiętam jak moja Babcia Anna Hudzik, córka Czesława Bednarczyka wspominała, że jako dziecko musiała nosić swojemu dziadkowi (Jakubowi Kędziora) obiad, gdzieś na koniec wsi....Pewne jest, że Jakub Kędziora zmarł w Dłużynie 17.10.1932 roku. Trzeba pamiętać, że w dniu przekazania domu młodym Bednarczykom, mieszkały w nim zapewne jeszcze nieletnie dzieci Apolonii: 17 letni Władysław, 14 letni Stanisław, 16 letnia Bibianna, 11 letnia Franciszka. 


Marianna Bednarczyk z d. Kędziora. Dłużyna lata 60 te XX w.

Marianna Bednarczyk mieszkała w domu rodziców przez prawie 80 lat. Zmarła 7 czerwca 1968 roku. 

Czesław Bednarczyk zmarł w Dłużynie 4 stycznia 1980 roku.








piątek, 10 marca 2023

Księga gruntowa okręg Dłużyna. Apolonia Kędziora przejmuje dom ojca.

Będąc ostatnio w Archiwum Państwowym w Lesznie miałem  okazję przeglądać oryginalne dokumenty zgromadzone w "Księdze gruntowej okręg Dłużyna cz. I"  Na okładce mocno nadgryzionej zębem czasu księgi, ktoś odręcznie i niezbyt czytelnie dopisał nazwiska: Jakob i Apolonia Kędziora, Czeslaus i Marianna Bednarczyk. Spodziewałem się znaleźć w niej odpowiedzi na szereg nurtujących mnie pytań dotyczących historii majątku Bednarczyków w Dłużynie. Księga gruntowa została założona przed 1837 rokiem. Zawiera około 400 stron dokumentów stanowiących przede wszystkim akta notarialne, spadkowe, testamenty, mapy katastralne dotyczące majątku Bednarczyków w Dłużynie. Większość dokumentów zapisana jest w języku niemieckim. Znalazły się jednak i takie, które były spisane w języku polskim. Studiując te dokumenty, doszedłem do wniosku, że pierwszym znanym właścicielem posiadłości Bednarczyków w Dłużynie był Bartłomiej Jędrzychowski.


Fragment aktu notarialnego 1889 r.

Okoliczności przejęcia domu w Dłużynie przez Apolonię Kędziorę z domu Stachowska.

Wizyta w Archiwum Państwowym w Lesznie.

Kolejny raz odwiedziłem Archiwum Państwowe w Lesznie. Wziąłem jeden dzień urlopu bezpłatnego, zapakowałem się do wysłużonej Mazdy i o 6.30 rano gnałem S11tką do Leszna. Kilka dni wcześniej przesłałem do czytelni Archiwum zamówienie na interesujące mnie jednostki archiwalne. Jechałem więc ze spokojną głową. Wiedziałem, że dokumenty są już przygotowane i czekają na moją wizytę. Do torby zapakowałem telefon, ładowarkę samochodową i awaryjnie - swojego Canona. Aparat w smartfonie i Canon musiały wystarczyć mi na co najmniej 6 godzin ciągłej pracy przy fotografowaniu dokumentów. Bramę wjazdową do Archiwum przekroczyłem około 7.45. W czytelni przywitał mnie bardzo sympatyczny młody pracownik. Zająłem miejsce za stołem i zastygłem w podniosłym oczekiwaniu na zamówione materiały archiwalne. Od czasu do czasu zamieniłem kilka zdań z panem archiwistą. Mniej więcej po 20 minutach drzwi czytelni otworzyły się z cichym piskiem. Wjechał wózek na którym bez trudu dostrzegłem kilka teczek. Wózek pchała wysoka uśmiechnięta brunetka w średnim wieku. Po chwili zamówione przeze mnie materiały archiwalne znajdowały się przede mną. To jest dopiero podniecająca chwila! Patrzysz na  szare od starości teczki, księgi, woluminy i nagle masz świadomość, że możesz bez krępacji otworzyć je, przerzucać kartki i zanurzyć się w zapisanej na nich treści. Nie traciłem więc czasu. Przyciągnąłem do siebie niepozornie wyglądającą książkę, oprawioną w szarą tekturę. Przeczytałem sporządzony ręcznym pismem opis na stronie tytułowej: "Protokoły sesji Gromadzkiej Rady Narodowej Niechłód 1957-1958" Zacząłem powoli przeglądać tą jednostkę archiwalną. Odwracałem kartkę za kartką szukając treści związanych ze swoim Dziadkiem Ludwikiem Hudzikiem, który w latach 50tych XX w sprawował w Gromadzkiej Radzie Narodowej w Niechłodzie funkcję przewodniczącego. Nie zawiodłem się na swoich przypuszczeniach. W książce odnalazłem wiele interesujących  protokołów podpisanych przez dziadka a niekiedy i przez jego braci Józefa i Dominika. Ktoś mógłby powiedzieć, że czytanie protokołów Gromadzkiej Rady Narodowej w Niechłodzie to NUDA. Nic bardziej mylnego. Te protokoły to obraz wsi stalinowskiego okresu powojennej Polski ludowej. Prawdziwe studium historyczne na temat tamtego smutnego okresu. Z treści protokołów można  zorientować się jak wyglądało codzienne życie we wsiach gromady Niechłód tego okresu (Niechłód, Zbarzewo, Piotrowice, Trzebiny).  Co ciekawe mieszkańcy ówczesnych Piotrowic czy Zbarzewa wcale nie bali się mówić o swoich problemach. Skarżyli się na niedostatki w wiejskich sklepach, na opóźnienia w dostawie chleba i innych artykułów  niezbędnych do życia. Narzekali na brak środków chemicznych do walki ze stonką ziemniaczaną albo wytykali władzy brak zainteresowania innymi problemami dnia codziennego. Pod protokółami Gromadzkiej Rady Narodowej w Niechłodzie pojawiają się takie nazwiska mieszkańców wsi Gromady jak np: wspomniany wcześniej Hudzik, Zakręt, Bajer, Maćkowski, Wieland, Uzarowska, Śliwa, Szymański, Kostrowski, Juszczak, Michalewicz.

 

Protokół z wyboru Ludwika Hudzika na przewodniczącego Gminnej Rady Narodowej. Niechłód 1956 r.

 

Uchwała o wyborze nowych członków Gromadzkiej Rady Narodowej. Niechłód 1956 r.

Kolejną pozycją, którą przeglądałem były "Protokoły zebrań wiejskich Gromady Niechłód"  Ta jednostka archiwalna zawiera protokoły zebrań wiejskich prowadzonych przez sołtysów wsi w latach  1955-1958. Dowiedziałem się między innymi kto sprawował urząd sołtysa Piotrowic w 1958 roku. Wybory sołtysa przeprowadzono gremialnie w dniu 26 maja 1958 roku. W szranki stanęło 3 kandydatów: Feliks Kowalewicz, Dominik Hudzik i Eugeniusz Aleksander. Co ciekawe wybory były przeprowadzone jawnie i zakończyły się wyborem Feliksa Kowalewicza na sołtysa wsi Piotrowice. Uzyskał on 20 głosów poparcia (na Dominika Hudzika głosowało 12 osób) Eugeniusz Aleksander nie znalazł w ogóle poparcia wśród mieszkańców wsi. Członkami komisji wyborczej byli Elżbieta Paikert i Stanisław Burzyński. Zebraniu przewodniczył Tadeusz Szymański.

Wybory sołtysa Piotrowic. 1958 r.

Będąc w Archiwum nie miałem niestety dość czasu aby tam na miejscu wczytywać się w przeglądane dokumenty. Skupiłem się przede wszystkim na ich fotografowaniu. Na ich szczegółową analizę jeszcze przyjdzie czas.