Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Niechłód. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Niechłód. Pokaż wszystkie posty

wtorek, 16 lipca 2024

Chłopski sąd w gromadzie Niechłód lata 50te XX w.

 WSTĘP


W 1951 roku weszły w życie przepisy, które gminnym a od 1954 roku gromadzkim radom narodowym dawały ogromną władzę w karaniu pospolitych przestępstw z pominięciem istniejącego przecież systemem wymiaru sprawiedliwości. Była to ustawa z 15 grudnia 1951 roku o orzecznictwie karno-administracyjnym, która szybko stała się narzędziem w ręku komunistycznych władz państwowych, za pomocą którego rozprawiano się z krnąbrnymi mieszkańcami wsi. Była w szczególności skierowana przeciwko chłopom niewywiązujących się z obowiązkowych dostaw plonów i zwierzyny gospodarskiej. Przy gromadzkich radach narodowych powstawały kolegia orzekające złożone z członków lokalnej społeczności. Kolegia decydowały i karały karą grzywny lub tzw. pracą poprawczą tych spośród mieszkańców, którzy dopuszczali się pijaństwa, chuligaństwa, kradzieży itp.  Orzekanie odbywało się poza sądami. Kolegia mogły wymierzyć karę grzywny w wysokości do 3000 złotych za jednostkowy czyn polegający np. na niewykonaniu dostawy w wyznaczonym terminie, podczas gdy przeciętne wynagrodzenie w 1952 r. kształtowało się na poziomie 652 zł. Szablonowe podejście składów orzekających do wymierzania kar prowadziło nierzadko do osobistych tragedii, w wyniku skazywania chłopów wbrew okolicznościom sprawy lub wydawano orzeczenia niewspółmierne do szkodliwości społecznej czynu i stopnia zawinienia sprawcy. Ofiarami takiej postawy kolegiów padali często chłopi mało i średniorolni, którzy z przyczyn obiektywnych nie mogli wykonać dostaw.  

Kolegium Orzekające działało również przy Gromadzkiej Radzie Narodowej w Niechłodzie. Jedno z nich powołano w Wigilię (!) 24 grudnia 1955 roku.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Fragment sprawozdania z pierwszego roku działalności kolegium orzekającego przy Gromadzkiej Radzie Narodowej w Niechłodzie (pisownia oryginalna):

 

Fragment uchwały o powołaniu nowego składu kolegium orzekajacego przy GRN w Niechłodzie 1957 r

 Obywatele Radni!

[...] W pierwszym roku swej działalności Kolegium Orzekające przy Gromadzkiej Radzie Narodowej rozpatrzyło 78 spraw i to:

- z pijaństwem i chuligaństwa         - 11 spraw

- z ewidencji ludności                  - 5 spraw

- z rolnictwa                           - 45 spraw

- z wykroczeń przeciw przepisom     - 10 spraw

- z kradzieży                           - 1 sprawa

- z praw o wykroczeniach              - 4 sprawy

- z rybołówstwa                        - 2 sprawy

Jak wynika z przedstawionych cyfr to najwięcej wykroczeń było z zakresu rolnictwa.Na wykroczenia z zakresu rolnictwa składają się sprawy za szkody polne oraz za niebranie udziału w poszukiwaniu stonki ziemniaczanej. Ogółem w roku 1955 rozpatrzono 36 spraw za niebranie udziału w lustracji stonki ziemniaczanej, z których 15 osób zostało uniewinnionych oraz 4 sprawy umorzono. Doniesienia za niebranie udziału w poszukiwaniu stonki ziemniaczanej wpływały masowo, a gdy przyszło do rozprawy to brak było konkretnych zeznań świadków i to była niewłaściwa robota, ponieważ cała masa ludzi traciła niepotrzebnie czas i gdy przyszło do rozprawy to trzeba było postępowania umarzać i to było utrudnieniem pracy Kolegium. Kolegium podchodziło do spraw rzeczowo i kierowało się w swej pracy zgodnie z odnośnym zarządzeniem. Brało również pod uwagę stan materialny i rodzinny obwinionego. Pomimo to, że członkowie starali się podejść do sprawy jak wnikliwiej to jednak popełniło jeszcze szereg błędów w swej pracy. 

Najsurowiej członkowie podchodzili do spraw z pijaństwa i chuligaństwa. W tych przypadkach zostały wymierzone najsurowsze kary. Wszystkie grzywny nałożone przez kolegium zostały ściągnięte czy to w drodze dobrowolnej czy też przez egzekucje. W roku 1955 nie było żadnych odwołań od decyzji Kolegium przy Gromadzkiej Radzie Narodowej. 

W drugim roku swej działalności tj w roku 1956 Kolegium przy Gromadzkiej Radzie Narodowej w Niechłodzie rozpatrzyło ogółem 25 spraw i to:

- z chuligaństwa i pijaństwa  - 3

- z ewidencji ludności         - 1

- z rolnictwa                 - 13

- z kradzieży                 - 5

- z wykroczeń przeciwko przepisom pożarowym      - 2

- z wykroczeń przeciwko przepisom porządkowym     -1


W roku 1956 zaniechano w jednym wypadku wszczęcia postępowania w drodze amnestii. 

Na wydanych 25 orzeczeń w dwóch wypadkach zostały złożone odwołania do Kolegium przy Powiatowej Radzie Narodowej w Lesznie i zostały [...] wydane decyzje uniewinniające. W dwóch wypadkach nie została wykonana praca poprawcza a sprawy zostały skierowane do sądu. W jednym przypadku została już zastosowana kara aresztu.

Obywatele Radni!

Najaktywniejszym członkiem Kolegium dotychczas był obywatel Matuszczak Franciszek ze Zbarzewa, członek Gromadzkiej Rady Narodowej. [...]

Obywatele Radni! Na dzisiejszej Sesji należy się nam zastanowić kogo należy powołać w skład nowego Kolegium, ponieważ winni wejść ludzie cieszący się zaufaniem w gromadzie, znający się na praworządności  i ludzie podchodzący do spraw z całą sumiennością. 

Koniec sprawozdania. 




Źródło: Archiwum Państwowe w Lesznie



 

sobota, 25 listopada 2023

Dostawy obowiązkowe - ukryty podatek rolników z Piotrowic.

 Z posiedzenia Gromadzkiej Rady Narodowej Niechłód       .....sierpnia 1957 rok.

Głos zabiera Przewodniczący Rady ob. Ludwik Hudzik:

Obywatele Radni!

Na ostatniej sesji Gromadzkiej Rady Narodowej odbytej 26 sierpnia 1957 roku ludność domagała się aby przedstawić jej wszystkie ulgi, które były udzielone czy to w spłacie podatku gruntowego czy w obowiązkowych dostawach żywca i zboża. Najpierw pozwolę sobie przedstawić ulgi udzielone z urzędu w podatku gruntowym. W roku 1957 udzielono ulg z urzędu na kwotę 74,390 zł następującym rolnikom:

- ob. Zakręt Feliks z Piotrowic na ogólny wymiar podatku 9,884 zł otrzymał ulgę w wysokości 4,900 zł. Przy udzielaniu ulgi komisja wzięła pod uwagę całkowity brak maszyn rolniczych oraz to że wymieniony przeprowadził remont budynków gospodarczych oraz to, że w roku bieżącym padła mu jedna krowa i jedna jałówka.

- ob. Kowalewicz Feliks z Piotrowic na ogólny wymiar 6,552 zł otrzymał ulgę w wysokości 3,250. Ulga została udzielona z uwagi na to, że z powodu rozwiązania spółdzielni wymieniony podatnik otrzymał ziemię bardzo wyjałowioną i nie obsianą oraz padły mu w tym roku dwie krowy.

- ob. Chudzik Józef z Piotrowic otrzymał 2000 zł ulgi na ogólny wymiar 6, 130 zł. Przy udzielaniu ulgi wzięto pod uwagę padnięcie w roku bieżącym jednego konia oraz przeprowadzony remont budynków gospodarczych.

- ob. Karasińskiej Jadwidze z Piotrowic udzielono ulgi 246 zł  na ogólny wymiar podatku 458 zł z uwagi na to, że wymieniona jest starą emerytką.

- Ob. Grzegorkowi Michałowi z Piotrowic udzielono ulgi 2000 zł. Wymiar ogólny wynosi 5,056 zł. Ulga została udzielona z uwagi na budowę chlewa.

- Ob. Pawlikiewicz Jan z Piotrowic na ogólny wymiar podatku gruntowego 9,712 zł otrzymał ulgę w wysokości 2000 zł z uwagi na brak inwentarza w gospodarstwie.
- Ob. Banaszakowi Wojciechowi z Piotrowic  udzielona została ulga w wysokości 2000 zł na ogólny wymiar 4,563 zł z uwagi na chorobę podatnika oraz z uwagi na poniesione koszty pogrzebowe.

- Ob. Adamczak Walerian z Piotrowic otrzymał 2000 zł ulgi na ogólny wymiar 13,436 zł z uwagi na gruntowny remont chlewni.

Również w spłacie I-szej i II-iej raty zaliczki podatku gruntowego na rok bieżący zostały udzielone ulgi następującym rolnikom (z Piotrowic):

- Ob. Grzegorkowi Andrzejowi 1694 zł z uwagi na to, że gospodarstwo obywatela Grzegorka zostało zrujnowane w minionym okresie oraz z uwagi na remont budynków.

W obowiązkowej dostawie żywca w roku bieżącym z ulgi korzystali następujący rolnicy (z Piotrowic):

- Ob. Wojciechowskiemu Antoniemu z Piotrowic na ogólny plan dostawy 1,168 kg udzielono ulgę w wysokości 648 kg.

- Ob. Tyrała Marian z Piotrowic na plan 3,956 kg otrzymał ulgi 1,750 kg.

[...]

Obywatele Radni!

Jak wynika to na polu realizacji obowiązków wobec państwa mamy poważne zaległości i musimy dołożyć wszelkich starań aby je zlikwidować jak najwcześniej. 

[...]

Zdjęcie z rodzinnego albumu Dobrowolskich z Piotrowic.


Opracowałem na podstawie materiałów pozyskanych z Archiwum Państwowego w Lesznie. 




czwartek, 19 października 2023

Obraz oświaty w Gromadzie Niechłód w 1957 r. część II

  Obraz oświaty w Gromadzie Niechłód w 1957 r. część I

 

Uchwała Nr 5/III/57 Gromadzkiej Rady Narodowej w Niechłodzie.

 Dyskusja:

Kierownik szkoły Zbarzewo-Niechłód ob. Wieland Bronisław zwrócił się z prośbą do rodziców aby w okresie prac wiosennych nie przeciążali pracą swoich dzieci, aby dopilnowali dzieci aby się podciągały w nauce. Mówił również o tym, aby rodzice w obecności dzieci nie wyrażali się źle o nauczycielach, ponieważ to jest głównym powodem złego zachowania się dzieci w szkole. Mówi również o tym, że rodzice pozostawiają dzieci w domu bez usprawiedliwienia ich nieobecności ze szkołą. 

W dalszym ciągu porusza sprawę oświaty dla dorosłych. W innych latach były organizowane kursy dokształcające, natomiast w tym roku nie zorganizowano kursu ponieważ kierownik szkoły osobiście chodził od domu do domu i prosił aby ci, którzy nie mają ukończonych 7 klas szkoły podstawowej uczęszczali na dokształcenie i to nie odniosło żadnego rezultatu. 

Dalej kierownik szkoły mówi o tym, że w Zbarzewie przystąpiono do opłotowania budynków szkolnych. Mówił o tym, że dużo pracy w to włożył przewodniczący Gromadzkiej Rady Narodowej ob. Hudzik Ludwik, który postarał się o wszystek materiał. Również na pochwałę zasługują mieszkańcy wsi Zbarzewo, którzy z wielkim zrozumieniem przystąpili do pracy przy opłotowaniu i to w czynie społecznym.

Następnie omawia sprawę biblioteki gromadzkiej znajdującej się w Niechłodzie. 18 marca br. Gromadzka Komisja Oświaty, Kultury i Zdrowia udała się do biblioteki aby przeprowadzić kontrolę i kierownik biblioteki ob. Galon Feliks odmówił przeprowadzenia kontroli. Ob. Wieland stwierdza, że jest przekonany, że w bibliotece panuje bałagan i nieład, brak jest katalogów. Biblioteka jest otwarta w nieodpowiednim czasie i znajduje się w nieodpowiednim miejscu. Wnosi, że biblioteka gromadzka jest niepotrzebna i wnosi aby ją zmienić na punkt biblioteczny, tak jak jest w pozostałych wsiach. Wnosi również aby te pieniądze, które dotychczas były wydawane na bibliotekę przerzucić na szkoły. 

Obywatel Uzarowski mówi o tym, że to że biblioteka znajduje się w nieodpowiednim miejscu, to nie jest wina bibliotekarza a nas wszystkich, którzy nie potrafimy znaleźć odpowiedniego pomieszczenia. Mówi o tym aby nie likwidować całkowicie biblioteki, a o ile istnieje w niej bałagan- to jest wina bibliotekarza i należałoby dokonać zmiany na stanowisku kierownika biblioteki i należałoby wybrać osobę miejscową, aby biblioteka mogla być otwarta w godzinach wieczornych. 

Obywatel Glapiak Jan mówi o tym aby nie likwidować całkowicie biblioteki, lecz przenieść ją w inne miejsce. 

Ob. Wieczorek Stefan - pełnomocnik wsi Niechłód wnosi aby nie zmieniać kierownika biblioteki i nie odbierać mu tych parę groszy.

Przewodniczący Gromadzkiej Rady Narodowej ob. Hudzik Ludwik mówił o tym, że biblioteka jest niepotrzebna i należy ją zamienić na punkt biblioteczny.

Zastępca Przewodniczącego Gromadzkiej Rady Narodowej ob. Wojtyniak Józef mówi o tym, że niedawno biliśmy się o to aby utworzyć bibliotekę i udostępnić książkę wszystkim, nie należy likwidować biblioteki a tylko zmienić jej miejsce i potrzeba trochę inicjatywy ze strony bibliotekarza, a będziemy z biblioteki zadowoleni wszyscy. 

Ob. Pelian Bolesław z Niechłodu wnosi aby w szkole w Niechłodzie utworzyć 4-tą klasę aby dzieci musiały chodzić do Zbarzewa dopiero od klasy V-tej.

Ob. Mrozkowiak Franciszek z Niechłodu wypowiedział się w sprawie biblioteki i wnosi aby nie likwidować jej a przenieść ją do świetlicy. 

Radny ob. Śliwa Piotr mówi o tym, że biblioteka jest zupełnie niepotrzebna w Niechłodzie. 

Ob. Bajer Władysław nauczyciel z Niechłodu wniósł aby biblioteki nie likwidować ponieważ książka jest potrzebna każdemu i dlatego bibliotekę należy przenieść do pokoju gościnnego przy PGR.

Kierownik PGR ob. Jagodziński Franciszek mówi o tym, że w najbliższych dniach gospodarstwo otrzyma praktykantów i pokój gościnny będzie zajęty. Mówi również o tym, że komisja gromadzka niepotrzebnie domagała się kontroli w bibliotece gromadzkiej ponieważ dowodem pracy kierownika biblioteki są składane sprawozdania miesięczne do biblioteki powiatowej. 

Ob. Wieland mówi o tym, ze on wcale nie chce odebrać tych parę groszy kierownikowi biblioteki tym bardziej, że kierownikiem biblioteki jest jego kolega - nauczyciel. 

Ob. Kasztelan Antoni wnosił aby bibliotekę przenieść do świetlicy. Przewodniczący Gromadzkiej Rady Narodowej ob. Hudzik Ludwik mówił o tym, że wniosek ten jest słuszny  ale nie można tego zrobić z uwagi na naszą młodzież.  

 *************************************

Należy zobowiązać Prezydium GRN o wystąpienie z wnioskiem do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Lesznie o zmianę biblioteki na punkt biblioteczny.

 

Gospoda Michalskiego w Niechłodzie pocz. XX w. Źródło: https://polska-org.pl/


 

 

 



piątek, 1 września 2023

Prostowanie drogi przy gorzelni w Zbarzewie 1957 r.

 Zbarzewo, dnia 24 kwietnia 1957 


                                           PROTOKÓŁ

z odbytego zebrania wsi Zbarzewo, dnia 24 kwietnia 1957 roku. Zebraniu przewodniczył Przewodniczący Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej Obywatel Hudzik Ludwik. Na zebraniu obecnych było 48 osób. 


Porządek obrad:

1)Sprawa sprostowania zakrętu w Zbarzewie koło gorzelni.

2) [...]

Obywatel Hudzik Ludwik Przewodniczący Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej wyjaśnił zebranym, że już od kilku lat domagają się sprostowania drogi koło gorzelni, lecz do tego potrzeba pomocy ze strony chłopów wsi Zbarzewo, gdyż Wydział Komunikacji Drogowej nie ma środków finansowych na wykonanie tych robót i należałoby na dzisiejszym zebraniu podjąć przez zebranych czyn w przyśpieszeniu wykonania wspomnianych robót. Dalej mówi Przewodniczący obywatel Hudzik Ludwik, że tylko w interesie mieszkańców wsi Zbarzewa winno leżeć sprostowanie tej drogi, co przyczyni się do zmniejszenia wypadków pojazdów jak i rowerów, wozów i samochodów. Po szczegółowym omówieniu poddano pod dyskusję co zamierzają zrobić w tej sprawie mieszkańcy Zbarzewa. 

Obywatel Florczak Ignacy jako pierwszy zabrał głos i mówi już najwyższy czas aby odcinek tej drogi był sprostowany a niewątpliwie my dopomożemy w budowie czy w zwózce kamieni, albo przy wykopie rowu, aby już raz prace te wykonać. Obywatel Kostrowski Franciszek mówi, że nie widzi w Zbarzewie ludzi, którzy by nie dopomogli w czynie budowy tej drogi. Obywatel Dworczak Wacław mówi, ze jest za tym aby w czynie każdy rolnik dostarczył bezpłatnie 2m3 kamienia to będzie dużo pomocy dla Wydziału Komunikacji, co razem obliczając daje w sumie 130m3 kamienia, co prawie wystarczy na ten odcinek drogi, ponadto szarwarkowo wykona się różne inne roboty potrzebne przy sprostowaniu drogi. 

Po szerokiej dyskusji przeprowadzono głosowanie. Cała wieś jednogłośnie wyraziła zgodę aby dostarczyć bezpłatnie po 2 m3 kamieni na sprostowanie drogi koło gorzelni, z zastrzeżeniem, że kamienie te dostarczą w porze zimowej, a przed żniwami mogą dokonać wykopów rowów.

Protokólant:

Kostrowska. 

Gorzelnia w Zbarzewie. Stan z 2015 r. Źródło: https://spirits.com.pl


Pałac w Zbarzewie wraz z gorzelnią  FILM

piątek, 9 czerwca 2023

Koń w studni czyli akcja sanitarno-porządkowa w Piotrowicach 1957 r.

                                                                                                   Niechłód, dnia 05 czerwca 1957 r

                Protokół nr V/1957

W V sesji Gromadzkiej Rady Narodowej w Niechłodzie odbytej    w dniu 23 maja 1957 r. w świetlicy gromadzkiej w Niechłodzie. Przewodniczył ob. Hudzik Ludwik - przewodniczący Gromadzkiej Rady Narodowej. Obecnych było 8 radnych oraz około 45 osób z poza Rady. 

Porządek dzienny: 

1.[...]

2. [...]

4. Akcja sanitarno-porządkowa

5.[...]

6. Zapytania i wolne wnioski

 

Do pkt 4 porządku dziennego: 

Przewodniczący Gromadzkiej Rady Narodowej ob. Hudzik Ludwik złożył sprawozdanie z przebiegu akcji sanitarno-porządkowej[...]

Dyskusja:

W dyskusji radny Adamczak Walerian członek trójki sanitarno - porządkowej ze wsi Piotrowice mówi o tym, jak wynika ze sprawozdania to w PGR w Niechłodzie brak drzwi przy ustępach i kierownictwo gospodarstwa tłumaczy się brakiem materiałów budowlanych gdy tymczasem w Zbarzewie po byłej resztówce w stodołach są powywracane wrota i leżą bez użytku i ten materiał można by zużyć na zrobienie wspomnianych drzwi. Przewodniczący Gromadzkiej Rady Narodowej ob. Hudzik Ludwik poruszył sprawę słabego zabezpieczenia studni polnej w PGR w Piotrowicach co spowodowało utopienie się konia. Ob. Glapiak Jan kalkulator PGR mówi, że studnia w Piotrowicach była zabezpieczona lecz belki zgniły a nowego materiału Państwowe Gospodarstwo Rolne otrzymać nie może. 

Do pkt 6 porządku dziennego: 

Dyskusja:

Przewodniczący Gromadzkiej Rady Narodowej ob. Hudzik Ludwik odczytał orzeczenie Kolegium Orzekającego wydane przeciwko ob. Ufniakowi zam. w Trzebinach.

Ob. Czop Józef zamieszkały w Zbarzewie zapytuje się dlaczego 2 dni po upływie terminu płatności II raty zaliczki podatku gruntowego przyszła do niego egzekucja pomimo tego, ze zrobił wniosek o przesunięcie terminu płatności. Gorzej postępują teraz z człowiekiem jak Niemcy i Ukraińcy. Radny ob. Śliwa Piotr mówi o tym, że wniosek ob. Czopa winie być załatwiony pozytywnie ponieważ dotychczas ob. Czop był dobrym płatnikiem. Sprawę wyjaśnił Przewodniczący Gromadzkiej Rady Narodowej ob. Hudzik Ludwik, że wniosek ob. Czopa był rozpatrywany na wspólnym posiedzeniu Prezydium i Komisji Finansów Budżetowej i stwierdzono, że o ile ob. Czop był w stanie kupić motocykl synowi i dawać mu pieniądze na benzynę to i jest w stanie zapłacić w terminie podatek. [...]

Ob. Hudzik Ludwik przewodniczący Gromadzkiej Rady Narodowej mówi o tym, że w Prezydium Powiatowej Rady Narodowej istnieje bałagan ponieważ z Trzebin za I ratę zaliczki podatku gruntowego kantowało się ludzi a dziś okazuje się, że mają oni nadpłatę z lat ubiegłych. 

Ob. Świder Władysław z Trzebin mówi o tym, ze ob. Bartoszek Władysław z Trzebin ma lepszy grunt od niego a płaci mniej podatku i ma mniejszy wymiar szarwarku. Sprawę wyjaśnił przewodniczący Gromadzkiej Rady Narodowej ob. Hudzik Ludwik że taka była dotychczas klasyfikacja i nic na to nie poradzimy. Teraz po zmianie klasyfikacji na pewno sprawa ulegnie zmianie. 

Ob. Bolesław Pelian z Niechłodu mówi o tym, że gospodarstwa poniemieckie są poszkodowane, ponieważ pozabierano im lasy a i po większej części nie posiadają łąk. Wnosi aby ukarać tych winnych, którzy kazali zalesiać łąki. 

Ob. Grzegorek mówi o tym, że jest ciekawy czy mieszkańcy gromady Lasocice będą kupowali siano czy też otrzymają łąki, ponieważ w innych latach było to samo, że nas odepchnęli.

Ob. Blask Stanisław mówi o tym, że op ile Prezydium Powiatowej Rady Narodowej jest nad wszystkimi gromadami to winno się starać aby i nasza gromada otrzymała pewną ilość łąk. Radny Adamczak mówi, ze za siano będzie za duży koszt. 

Radny ob. Śliwa Piotr z Niechłodu mówi o tym, że temu rolnikowi, który nie ma łąki winni odliczyć hektar względnie pół hektara od wymiaru obowiązkowych dostaw. 

Ponieważ nikt inny głosu w dyskusji nie zabrał przewodniczący podziękował radnym i gościom za udział w sesji i zamknął obrady. 

Sekretarz GRN                         Przewodniczący GRN

Uzarowska                                   Hudzik

Fragment protokołu z V sesji Gromadzkiej Rady Narodowej w Niechłodzie 23 maja 1957 r. Źródło Archiwum Państwowe w Lesznie., 

Powrót z pola. Piotrowice lata 50 te XX w. 


wtorek, 25 kwietnia 2023

Gdzie po chleb, gdy nie ma sklepu?

  Niechłód, dnia 16 października 1959

 

 Protokół nr X/1959

z X sesji Gromadzkiej Rady Narodowej w Niechłodzie odbytej    w dniu 16 października 1959 r. w świetlicy gromadzkiej w Niechłodzie. Obecnych było 11 radnych, radny powiatowej Rady Narodowej ob. Otulakowski Stefan oraz przedstawiciele GS ob. Janasik Jan i Rybarczyk Jan. 


 Porządek dzienny: 

1.[...]

2. [...]

6. Sprawozdanie prezesów GS o zaopatrzeniu.

8.[...]

 

Do pkt 6 porządku dziennego: 

W punkcie tym przedstawiciele GS Święciechowa i Włoszakowice złożyli sprawozdanie z działalności GS

Dyskusja:

W dyskusji radny Wieland Bronisław zwraca uwagę na to, że sprawozdanie GS w Święciechowie jest niewystarczające. Zarząd GS Włoszakowice również nie jest w porządku, ponieważ na sesji dzisiejszej miał złożyć sprawozdanie członek zarządu a nie zwykły pracownik. Jest zdania, że gdyby GS Włoszakowice miał w Zbarzewie sprzątaczkę to by ją delegował jako swą przedstawicielkę na sesję Gromadzkiej Rady Narodowej. [...] Mówi również o tym, że praca Komitetów Sklepowych na naszym terenie jest niedostateczna od przypadku do przypadku. Członkowie Komitetów Sklepowych swą pracę ograniczają tylko do udziału w remenentach. Gs Włoszakowice zamienił z Zbarzewie Punkt Sprzedaży Pomocniczej na sklep wiejski ale w zaopatrzeniu żadnej różnicy nie ma. W sklepie odczuwa się brak margaryny, porcelany i tekstylii. [...] Ludność wsi Zbarzewo domaga się również aby GS nie robił remanentów w sklepie w poniedziałki i te dni, w których dowożony jest chleb, ponieważ ludność w te dni nie może się zaopatrzyć w chleb. W dalszym ciągu stwierdza również i to, że chleb do sklepu w Zbarzewie jest za późno dostarczany i to samo jest w Niechłodzie gdzie chleb dostarczany jest o godz. 18-tej gdy się zamyka sklep. W dalszym ciągu mówi o tym, że w sklepie w Niechłodzie można dostać tylko jeden gatunek chleba i to za 7 złotych, a przecież ludność powinna mieć możliwość kupna różnego gatunku chleba. [...]

W dalszym ciągu radny Wieland mówi o tym, ze GS Włoszakowice posiada własną wytwórnię wód gazowych, a w okresie letnim było często brak napoi to tłumaczyli się że w pierwszej kolejności zaopatrują teren Święciechowy a tak być nie powinno a zresztą i w Święciechowie też odczuwano ten sam brak. Mówi również o tym, że lemoniada GS Włoszakowice nie zawsze odpowiada warunkom sanitarnym, ponieważ raz kupił w sklepie w Zbarzewie i była bardzo zanieczyszczona (włosy) i odesłał ją z powrotem do sklepu. [...]

Zwraca również uwagę na to, że w sklepach GS na naszym terenie jest za dużo wina i wódki. Zapytuje się również przedstawiciela GS Święciechowa jaki GS widzi cel w tym aby w Niechłodzie utworzyć bar? Lepiej żeby zarząd GS Święciechowa raczył pomyśleć o otwarciu sklepu w Piotrowicach, ponieważ to co roku jest w planie a w końcu z tych planów nic nie wychodzi. [...]

Ob. Mulkowski Jan sołtys wsi Trzebiny wnosi aby woźnica dowożący chleb do Trzebin przyjeżdżał codziennei o jednej i tej samej porze bo wtedy każdy już będzie na niego uważał, a jeżeli przyjeżdża o różnych godzinach to trzeba na niego uważać cały dzień a potem jeszcze czasem jechać po chleb do Święciechowy względnie Niechłodu. Ob. Kurpiszowa Rozalia zapytuje się dlaczego GS Święciechowa zlikwidował piekarnię w Niechłodzie? Ob. Bajer Władysław mówi, że między chlebem za 6 złotych i 7 złotych w smaku żadnej różnicy nie ma a tylko jest ona w cenie. Mówi również o tym, ze dzieci w szkole nosiły kartki z pieczątką GS Święciechowa i napis "chleb po 7 zł" i dlatego ciekawi go to bardzo skąd te kartki dostały się do rąk dzieci w Niechłodzie ponieważ jego zdaniem kartki te powinny stanowić druk ścisłego zarachowania. Zapytuje się również w jakim celu GS Święciechowa chce otworzyć bar w Niechłodzie i gdzie widzi pomieszczenie na ten cel [...] Mówi również o tym, że GS Święciechowa zabrał salkę wiejską w Niechłodzie i zamienił ją na sklep a ludność wsi Niechłód pozbawiona została przez to odpowiedniej sali. 

Ob. Wacławik Marian mówi, że GS Święciechowa gdy zabierał salkę na sklep to zobowiązał się wybudować w zamian za to taką samą salkę w Niechłodzie, a później to zrobili tylko taki kurnik, a u siebie to potrafili wybudować taką śliczną świetlicę i ile tam poszło pieniędzy. W dalszym ciągu ob. Wacławik mówi o tym, że w sklepie nasiennym GS Święciechowa kupił nasienie brukwi a sam w tej chwili nie wie jak nazwać to co z tego nasienia wyrosło. Również w magazynie nr 9. w Święciechowie kupił nasiona buraków pastewnych a wzeszły z tego buraki cukrowe. [...]

Radny Michalewicz Marian porusza sprawę wideł dio sypania kartofli twierdząc, że są one za ciężkie.

Radny Szymański Tadeusz - przewodniczący Gromadzkiej Rady Narodowej mówi o tym, że GS Święciechowa nie dostarczał kiełbasy do sklepu w Niechłodzie, lecz obecnie gdy rozdzielnikiem wędlin zajęła się Milicja Obywatelska zaraz starczyło i dla Niechłodu. W dalszym ciągu mówi o tym, że nie tak dawno bo około 14 dni temu do sklepu w Niechłodzie została dostarczona marmelada, w której znajdowały się robaki i gdy ludzie zwrócili się do sklepowego aby ją odebrał ten nie zgodził się na to i czy tak powinno być? [...] Odnośnie dowozu chleba wyjaśnia, ze jest to wina woźnicy, ponieważ chleb winien być dostarczany codziennie do godz. 13-tej. [...] GS Święciechowa dotychczas nie otworzył sklepu w Piotrowicach z uwagi na brak pomieszczenia na ten cel, a nowego nie chcą w tej chwili wybudować. Mówi o tym, że GS Święciechowa zmuszony jest w tej chwili przystąpić do rozbudowy sklepu w Lasocicach i Długich-Starych. [...]

Ob. Kistela Marian twierdzi, ze sklepy w Lasocicach i Długich-Starych wystarczą jeszcze na pewien czas w takim stanie w jakim są a jego zdaniem najpierw należy uruchomić sklep w Piotrowicach ponieważ nie ma tam żadnego sklepu. Radny Piotr Śliwa wnosi aby na zarzuty stawiane pod adresem GS Włoszakowice dał odpowiedź zarząd GS. Radny Michalewicz Marian wnosi aby we Włoszakowicach sklep był otwarty przez obiad z uwagi na to, ze jeżeli rolnicy ze Zbarzewa jadą na spęd to chcą kupić sobie chociaż papierosa. Radny Wieland Bronisław wnosi zarządy GS dały polecenie swoim sklepowym aby dzieciom w wieku do 18 lat nie sprzedawały zapałek, papierosów, wódki i wina. Radny Ratkiewicz Edmund twierdzi, że nie zgadza się z propozycją radnego Wielanda, ponieważ jeżeli ojciec nie ma czasu iść do sklepu to posyła po papierosy dzieci i dlatego papierosy należy dzieciom sprzedawać. Ob. Kowalewicz Feliks twierdzi, że we wsi Piotrowice nie ma odpowiedniego pomieszczenia na sklep. Radny Kostrowski Franciszek  mówi o tym, że pewnej niedzieli młodzież ze Zbarzewa w drodze do Leszna wstąpiła do gospody w Święciechowie i chciała kupić po porcji kiełbasy to kierownik gospody ob. Janasik oświadczył im, że kiełbasy już nie ma.Inni goście natomiast mieli na stolikach porcje kiełbasy i to miała być rzekomo ta ostatnia. W drodze powrotnej (w tym samym dniu) znów wstąpili do gospody w Święciechowie i znów jacyś goście przy stolikach spożywali kiełbasę, a gdy oni zażądali ob. Janasik znów im odpowiedział, że już nie ma, a gdy mu zwrócili uwagę na to, że tamci goście mają kiełbasę znów im oświadczył że to jest ostatnia i dlatego radny Kostrowski zapytuje się przedstawiciela GS, ażeby wyjaśnił tą sprawę dlaczego kierownik gospody odmówił sprzedaży kiełbasy młodzieży ze Zbarzewa. [...] 

 

Fragment protokołu nr X/59 z posiedzenia Gromadzkiej Rady Narodowej w Niechłodzie 1959 r.             

    
  
Sklep spożywczo - przemysłowy w Niechłodzie 1970 r. Źrodlo: Narodowe Archiwum Cyfrowe 



---------------------------------

Opracowałem na podstawie materiałów pozyskanych w Archiwum Państwowym w Lesznie.




 

piątek, 7 kwietnia 2023

Obraz oświaty w Gromadzie Niechłód w 1957 r. część I

W lutym 1957 roku w świetlicy w Niechłodzie odbyło się posiedzenie Gromadzkiej Rady Narodowej, podczas którego jej przewodniczący Ludwik Hudzik - gospodarz z Piotrowic,  wygłosił referat, w  którym scharakteryzował stan oświaty w Gromadzie. Oto jego skrócona treść:


Fragment referatu Ludwika Hudzika dot. stanu oświaty w Gromadzie Niechłód. 1957 r.
Źródło: Archiwum Państwowe w Lesznie. 

"...w szkole w Zbarzewie nauczanie jest przedmiotowe, z tym, że każdy nauczyciel uczy kilku przedmiotów we wszystkich klasach i tak: kierownik szkoły obywatel Wieland Bronisław uczy matematyki w klasach od IV-tej do VII i fizyki od VI-VII oraz chemii w klasie VII. Nauczycielka obywatelka Wieland Maria uczy języka polskiego w klasach III i od V do VII oraz rysunków i prac ręcznych w klasie IV. Nauczycielka Czubajska Maria prowadzi klasę II-gą i uczy biologii i geografii w klasach od V-tej do VII-mej. Nauczyciel obywatel Gadon (?) Feliks prowadzi klasę I -wszą i uczy historii, języka rosyjskiego i śpiewu w klasach od V-tej do VII-mej. Poza tym nauczyciele są opiekunami klas i organizacji szkolnych. 

Nauczyciel Bajer Władysław uczy wszystkich przedmiotów w klasach od I-szej do III-ej, oraz nauczycielka obywatelka Paikert Elżbieta uczy wszystkich przedmiotów w Piotrowicach od klasy I-szej do IV-tej. Wszyscy nauczyciele na naszym terenie posiadają pełne kwalifikacje i w związku z tym sumiennie i należycie wykonują swoją pracę zawodową. 

Obywatele Radni !

Ale nie tylko nauczyciele są zobowiązani do czuwania nad dobrym wychowaniem dziecka ale w pierwszym rzędzie jesteśmy zobowiązani  do tego my - rodzice dzieci. [...] Zebrania wyborcze naszych Komitetów Rodzicielskich odbyły się w dniu 28 października 1956 roku. Przewodniczącym Komitetu Rodzicielskiego w szkole Zbarzewo - Niechłód został obywatel Florczak Ignacy. Zebrania rodzicielskie odbywają się na końcu każdego okresu szkolnego. Na zebraniach samych Komitetów Rodzicielskich dokonuje się analizy wyników nauczania w poszczególnych okresach. [...] Stwierdzić jednak należy, że członkowie Komitetów rzadko przychodzą na lekcje szkolne. W latach ubiegłych więcej uczęszczali na zajęcia szkolne. Z inicjatywy Komitetu Rodzicielskiego przy szkole w Zbarzewie, mieszkańcy wsi w czynie społecznym zobowiązali się opłotować szkołę i robota została już rozpoczęta. 

W ubiegłym roku w naszych szkołach przeprowadzono szereg remontów. Między innymi w szkole w Zbarzewie wstawiono jeden piec, przeprowadzono malowanie wszystkich klas, tablic i drzwi, wprawiono również nowe drzwi. W Niechłodzie malowano klasę, kuchnie i pokój nauczycielski oraz drzwi i okna. W szkole w Piotrowicach naprawiono podłogę w klasie i w kuchni, malowano 15 okien, drzwi i tablice. Obecnie rozpoczęto już prace nad opłotowaniem szkół. Materiał już jest i w Zbarzewie rozpoczęto już robotę* Dla szkoły w Zbarzewie z budżety dodatkowego zakupiono ławki i stoły dla jednej klasy. W szkole w Piotrowicach istnieje P.C.K. Organizacja ta przeprowadza pogadanki o higienie. Następną organizacją istniejącą przy szkole w Piotrowicach to Szkolna Kasa Oszczędności. W szkole w Zbarzewie istnieją następujące organizacje młodzieżowe:

  • Samorząd szkolny, który jest naczelną organizacją młodzieżową. W ubiegłym roku samorząd sprzedał pewną ilość złomu i tłuczki za kwotę 480 zł. Opiekunem samorządu jest kierownik szkoły obywatel Wieland Bronisław. 
  • Drugą organizacją szkolną w Zbarzewie to P.C.K, który przeprowadza pogadanki o higienie, urządza kursy czystości i przeprowadza kurs sanitarny. Opiekunką jest obywatelka Czubajska Maria
  • Trzecią organizacją w Zbarzewie jest Szkolne Koło Odbudowy Warszawy, które w miesiącu wrześniu urządziło akademię poświęconą Warszawie. Wszystkie dzieci płacą składki po 0,25 zł. miesięcznie. Z końcem roku przekazano na odbudowę Warszawy 49,10 zł. Koło bierze również udział w konkursie gazetek ściennych o tematyce Warszawy. Opiekunką jest obywatelka Wieland Maria. Istnieje również w tej szkole Szkolna Kasa Oszczędności, której opiekunem jest kierownik szkoły Wieland Bronisław ..."
Ludwik Hudzik 1927-1988

-----------------------------------------

*podczas sesji kierownik szkoły w Zbarzewie wspomniał o istotnej roli jaką odegrał Ludwik Hudzik na rzecz opłotowania szkoły cyt:"...postarał się o wszystek materiał "




czwartek, 23 lutego 2023

Walka ze stonką ziemniaczaną.

 Niechłód, dnia 27 kwietnia 1955

 

Protokół nr V/1955

z VI sesji Gromadzkiej Rady Narodowej w Niechłodzie odbytej    w dniu 25 kwietnia br. w świetlicy PGRowskiej w Niechłodzie. 


 Porządek dzienny: 

1.[...]

2. [...]

3. Akcja przeciwstonkowa

4.[...]

 

Dyskusja:

Kierownik Państwowego Gospodarstwa Rolnego ob. Jagodziński Franciszek mówi o trudnościach jakie mogą wyniknąć w czasie poszukiwania stonki z uwagi na to, że wszystkie prace w polu w roku bieżącym są bardzo opóźnione. Prosi, aby Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej poczyniło starania celem otrzymania ekip do poszukiwania stonki z miasta dla PGRu.

Radny Obywatel Chudzik Józef - przewodniczący spółdzielni produkcyjnej w Piotrowicach popiera wnioski swego przedmówcy. Oznajmia, że wieś Piotrowice posiada magazyn na przechowywanie proszków przeciw stonce, lecz zapytuje się skąd będzie dostarczana aparatura, ponieważ GOM Trzebiny przygotowuje już aparaty. Wnosi aby dostarczyć do wioski jak najwięcej aparatów plecakowych.  Członek Komisji Rolnej ob. Drobniak Walenty z Piotrowic zapytuje się czy aparatura ciężka będzie dostarczana z powiatu, czy też będzie się znajdowała na poszczególnych wsiach.  Sprawę wyjaśnił Przewodniczący Gromadzkiej Rady Narodowej, że aparatura ciężka będzie się znajdowała w Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej. Ob. Drobniak Walenty zapytuje się również czy do tego będzie specjalnie zaangażowany człowiek, czy też nie. Odpowiedzi udzielił Przewodniczący Gromadzkiej Rady Narodowej wyjaśniając, że do opylania jest drużyna techniczna. 

Radny ob. Matuszczak Franciszek - pełnomocnik wsi Zbarzewo prosi o wyjaśnienie: jeżeli osoba chora przedstawia zaświadczenie lekarskie celem zwolnienia jej od poszukiwania stonki, przez kogo to zaświadczenie musi być wystawione, czy przez lekarza rejonowego, czy też przez powiatowego? Sprawę powyższą wyjaśnił przewodniczący Gromadzkiej Rady Narodowej ob. Drobniak Stanisław, że zaświadczenie takie musi być wystawione przez komisję lekarską.

Obywatel Drobniak Walenty z Piotrowic zapytuje się czy do poszukiwania stonki są zobowiązane również osoby posiadające na utrzymaniu małe dzieci. Radny ob. Matuszczak objaśnia, że we wsi  Zbarzewo aktyw typując osoby do poszukiwania kierował się tym, że jeżeli ktoś ma małe dzieci i nie ma starszej osoby w domu, to matka tych dzieci nie będzie wytypowana do poszukiwania. Zwolniono również starców od 60 lat wzwyż...[...]

 

Fragment Protokołu sesji GRN w Niechłodzie odbytej  25.04.1955 

 

czwartek, 16 lutego 2023

Zebranie wiejskie w Piotrowicach 19.07.1956

 

Fragment protokołu z zebrania wiejskiego we wsi Piotrowice 19.07.1956 r.

P R O T O K Ó Ł

z zebrania wiejskiego w Piotrowicach w dniu 19.07.1956 r.


Na zebraniu obecnych było 10

Zebranie zagaił Prezes Z.S.Ch* Obywatel Grzegorek Andrzej. Zawiadomił on wszystkich obecnych  o tym, że uroczystość święta odrodzenia zostanie uczczona w dniu 21.07 br. W świetlicy PGR w Niechłodzie odbędzie się uroczysta sesja, a po sesji zebranie, na które wszystkich serdecznie zaprasza. Początek o godz. 18 tej. 

Następnie obecni na zebraniu podjęli zobowiązanie, ze chłopi indywidualni wsi Piotrowice podejmują współzawodnictwo z chłopami indywidualnymi wsi Trzebiny w terminowym zbiorze zbóż. 

Prezes Z.S.Cha powiadomił wszystkich obywateli na zebraniu, że w dniu 21 lipca br. od godz. 08.00 odbędzie się III lustracja ogólna stonki ziemniaczanej. Następnie pełnomocnik wsi podał do wiadomości, ze od dnia 21 lipca br od godz. 12.00 należy wywiesić flagi - do dnia 23 lipca br do godz. 12.00


                                              PREZES Z.S.Ch

                                                  Grzegorek   


      *Z.S.Ch - Związek Samopomocy Chłopskiej


wtorek, 15 marca 2022

Kronika szkolna z Piotrowic.

Postanowiłem kontynuować temat historii szkoły w Piotrowicach w gminie Święciechowa. Temat ten od dawna rozpala moją wyobraźnię, co zaowocowało jakiś czas temu dwuczęściowym tekstem, który napisałem dla Kurier Święciechowski:

Szkoła w Piotrowicach cz.1 

Szkoła w Piotrowicach cz.2 

Oba teksty napisałem posiłkując się dostępnymi w Internetach materiałami z okresu dwudziestolecia międzywojennego, które zawierały szereg ciekawych informacji na temat ówczesnego szkolnictwa w odrodzonej Polsce. Innym źródłem wiedzy, z którego czerpałem poznając losy uczniów i ich nauczycieli z Piotrowic i Niechłodu  był artykuł zamieszczony kilkanaście lat temu w Przyjacielu Ludu, którego autorem jest znany leszczyński regionalista Pan Stanisław Jędraś. Pan Stanisław chyba jako pierwszy podjął temat historii szkoły w Piotrowicach korzystając  przy tym z "tajemniczej" kroniki szkolnej, która była prowadzona niemal przez wszystkie lata istnienia szkoły w Piotrowicach tj przynajmniej od 1877 roku. 

Dlaczego kronika szkoły w Piotrowicach jest taka wyjątkowa?

Przede wszystkim dlatego, że powstawała w miejscu szczególnym dla tak małej wsi jak Piotrowice a mianowicie w szkole - placówce oświatowej. Poza tym z kroniki z pewnością wyłania się obraz wsi Piotrowice na przestrzeni ponad 100 lat!. Kronika zawiera opis organizacji szkoły i wszystkie aspekty jej funkcjonowania w okresie zaboru pruskiego, po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku oraz w Polsce Ludowej. To musi być fascynująca lektura! Wyobrażam sobie, że na kartach kroniki opisano ważne wydarzenia, uroczystości, nazwiska uczniów, opisy wycieczek, daty rozpoczęcia i zakończenia roku szkolnego itp.  Być może w kronice znajdują się zdjęcia uczniów i nauczycieli.  

Uczniowie szkoły w Piotrowicach. Lata 30te XX w?

 Kilka tygodni temu nawiązałem kontakt z Panią Agatą J. która okazała się być prawnuczką Stanisława Gilowskiego - pierwszego polskiego kierownika szkoły w Piotrowicach w latach 1922-1929. Ta bardzo interesująca internetowa znajomość pozwoliła mi zapoznać się z losami rodziny Gilowskich z okresu kiedy mieszkali w Piotrowicach a nawet później. W 1929 roku Stanisław Gilowski objął posadę kierownika szkoły w Lasocicach. Jego prawdziwą pasją była miłość do książek, które regularnie kupował w "zaprzyjaźnionej" leszczyńskiej bibliotece. Sam również udzielał się w bibliotekarstwie. Dość powiedzieć, że w latach 30 tych XX w związany był z Biblioteką Pedagogiczną Nauczycielstwa Obwodu Szkolnego w Lesznie. Biblioteka ta została założona w 1934 roku a jej księgozbiór kupowany był ze składek nauczycieli. Biblioteką kierował Zarząd, do którego oprócz Stanisława Gilowskiego wchodzili nauczyciele z Leszna: Czesław Ziętek, Wincenty Kohutyński, Leonard Gąsiorek. Po wojnie w latach 1946 - 1951 Stanisław Gilowski był dyrektorem Publicznej Średniej Szkoły Zawodowej w Lesznie (obecny Zespół Szkół Technicznych przy ul. Narutowicza w Lesznie). 

Pani Agata J obdarzyła mnie wielkim zaufaniem (za co bardzo dziękuję) i udostępniła mi zdjęcia kilku stron kroniki szkoły w Piotrowicach, zapisanych własnoręcznie przez swojego pradziadka Stanisława Gilowskiego. Poniżej przedstawiam fragment pierwszej strony, którą Stanisław Gilowski zapisał w dniu objęcia posady kierownika szkoły tj 7 listopada 1922 roku:

Fragment kroniki szkolnej. Notatka Stanisława Gilowskiego o objęciu posady kierownika szkoły w Piotrowicach . 7.11.1922 rok

Treść: 

"Objęcie posady. Na mocy rozporządzenia Wysokiego Kuratora Okręgu Szkolnego Poznańskiego w dniu 7.11.1922 objął posadę kierownika szkoły katolickiej w Piotrowicach Stanisław Gilowski. Mało nas tu na kresach zachodnich jest Polaków – Światłodawców. Z dalekich stron znad Dniestru, srebrnej wstęgi gór Karpat łańcucha granicznego południowo-wschodnich kresów przybyłem tu, by dalej pracować i wychowywać młode pokolenie na godnych synów i córki wolnej – niepodległej Polski. Trudną i mozolną tu będzie praca wśród wprost wrogo usposobionej do polskości ludności niemieckiej. Gościnność niepolska tu jest, wrogiem najstraszniejszym dla mieszkańców zdaję się być. Bóg da – będzie lepiej – przyszłość pokaże! Zaniedbanie zaś w szkole pod każdym względem jest bardzo wielkie. Dziatwa III grupy i IV grupy prawie czytać i pisać nie umie. Trzeba by dobrego ogrodnika by z tych „dziczek” wychować owoce dobre. Dołożę wszelkich starań bym się stał godnym tego zaszczytu, że tu pracować mam jako pierwszy polski kierownik szkoły. W imię Boże dla Boga i Ojczyzny"

Na koniec trochę statystycznych danych dotyczących szkoły powszechnej w Piotrowicach z roku szkolnego 1925/1926. Informacje znalazłem w wydawnictwie pt: "Szkoły Powszechne Rzeczypospolitej Polskiej w roku szkolnym 1925/1926. Stan na dzień 1.12.1925.":

  • Liczba nauczycieli etatowych: 2, nieetatowych: 1
  • Ilość godzin lekcyjnych w tygodniu: 62
  • Ilość uczniów 62 (z Piotrowic i Niechłodu)
  • Język nauczania: polski i niemiecki
  • Ilość izb lekcyjnych: 2 o łącznej powierzchni 83,8 m kw.
  • We władaniu szkoły były 2 mieszkania dla nauczycieli o łącznej liczbie pokoi: 9 ( w tym 2 kuchnie)

Proszę o informację wszystkich, którzy wiedzą coś na temat losów kroniki szkolnej z Piotrowic. Jak dotąd nie udało mi się ustalić jej miejsca przechowywania. Zwróciłem się w tej sprawie do kilku instytucji i obecnie czekam na odpowiedź.


 

 

wtorek, 15 września 2020

"Tydzień Dziecka" w okresie II RP - Piotrowice powiat Leszno.

Dzięki olbrzymiej życzliwości ze strony potomków dawnych mieszkańców Piotrowic a zwłaszcza pani Joanny Gościniak -  Domagalskiej, mogę Wam dzisiaj zaprezentować zdjęcie, które dla mnie jest hitem ale przede wszystkim pięknym świadectwem minionych lat. Zdjęcie przedstawia sporą gromadkę dzieci w odświętnych strojach na tle drzew w wiosennej oprawie z kwiatów i czegoś w rodzaju kolistych wieńców. 

Od 1928 do 1938 r. Polski Komitet Opieki nad Dzieckiem, zwykle wiosną rokrocznie organizował ,,Tydzień Dziecka”, którego nadrzędnym celem było zwrócenie uwagi społeczeństwa na rolę dziecka w przyszłości narodu oraz na potrzebę wzmożonej opieki nad najmłodszymi obywatelami II Rzeczypospolitej. Organizatorzy "Tygodnia Dziecka" zakładali, że święto to powinno wzbudzać wśród Polaków zwiększone zainteresowanie, a także zrozumienie dla kwestii dotyczących sytuacji dzieci oraz młodzieży. Przez organizację ,,Tygodnia Dziecka” zamierzano ukazać jak ważne w odbudowującym się państwie polskim jest otoczenie najmłodszych troskliwą opieką. "Tydzień Dziecka" trwał 7 dni w czasie których uwaga społeczeństwa zwracana była na kwestie związane z wychowaniem i kształceniem oraz z opieką nad bezdomnymi, zaniedbanymi, zmuszanymi do ciężkiej i przedwczesnej pracy dziećmi. Zmierzano nie tylko do ukazania położenia, niejednokrotnie bardzo trudnego dzieci oraz młodzieży, ale także do wyposażenia społeczeństwa w wiedzę, która dotyczyła sposobów oraz metod wychowywania młodego pokolenia, wydobywania i wykorzystywania potencjału w nim drzemiącego. Chciano zapewnić dzieciom i młodzieży jak najkorzystniejsze warunki dla ich rozwoju zarówno fizycznego, intelektualnego jak i moralnego.

Święto Dziecka w Piotrowicach 1932 rok. Fotografia z albumu potomków rodziny Dobrowolskich

Pierwszym dniem ,,Tygodnia Dziecka” było Święto Dziecka. Drugi dzień poświęcano wychowaniu dziecka w jego początkowych latach życia. Instrukcje zalecały, aby w dniu trzecim zwracać szczególną uwagę na fizyczne wychowanie dziecka, w czwartym na umysłowe, zaś w piątym na moralne. Szósty dzień był dniem, w którym uwaga skupiała się wokół dzieci pracujących oraz kształcących się zawodowo. Zwieńczeniem ,,Tygodnia Dziecka” był dzień siódmy, który poświęcony był matce jako kobiecie pełniącej rolę wychowawcy oraz pracującej na rzecz dobra ogółu.Święto Dziecka, określane także jako Dzień Dziecka lub Karnawał Dziecięcy dedykowane było dzieciom w wieku od 6 do 14 roku życia. Przygotowany dzień obfitujący w różne atrakcje, miał w znacznym stopniu odbiegać od realiów codzienności. Podczas radosnego i pełnego wrażeń i atrakcji dnia z twarzy każdego dziecka, bez względu na to w jak trudnej sytuacji się ono znajdowało, nie powinien schodzić uśmiech. Święto Dziecka rozpoczynało się o godzinie 8.30, w szkołach oraz w przedszkolach organizowano zbiórkę dzieci, w celu przygotowania się do wzięcia udziału we wspólnym pochodzie. Dzieci otrzymywały kwiaty, białozielone chorągiewki oraz pamiątkowe odznaki, po czym przy wtórującej im orkiestrze maszerowały do wyznaczonego miejsca, gdzie formowany był uroczysty pochód. 

Wracam jednak do zdjęcia. To niesamowite ale pomyślałem sobie, że wśród tej roześmianej czeladki może znajdować się i łypać teraz na mnie mój dziadek Ludwik Hudzik i jego rodzeństwo: Eleonora i Dominik. Józefa i Franciszki pewnie tu nie ma bo w 1932 roku mieli po kilkanaście lat a Antoni w maju 1932 roku skończył pół roku. 

 

Serdecznie dziękuję Pani Joannie Gościniak-Domagalskiej za udostępnione materiały. 



Materiały na temat "Tygodnia Dziecka" zaczerpnąłem z publikacji Święto „Tygodnia Dziecka” jako jedna z form działalności Polskiego Komitetu Opieki nad Dzieckiem w II Rzeczypospolitej" Autorzy: Urszula Wróblewska i Joanna Gołko

piątek, 19 czerwca 2020

Nowa droga z Wielkim Marszłkiem w tle.

Dzisiaj wracam do Piotrowic, dosłownie i w przenośni. Jadę drogą o asfaltowej nawierzchni po długim łuku, jaki znajduje się na wylocie wsi Święciechowa. Mijam ostatnie zabudowania po prawej stronie jezdni aby za chwilę znaleźć się na długiej ok 4 km prostej prowadzącej wprost do Piotrowic. Po obu stronach drogi rozciągają się rozległe pola należące do tutejszych gospodarzy. Lubię się rozglądać we wszystkie strony, choć to niebezpieczne zajęcie dla kierowcy. Droga biegnąca ze Święciechowy do Piotrowic ma dla mnie wartość sentymentalną. W dzieciństwie pokonywałem ją wiele razy w obie strony. Zazwyczaj jeździło się z moim Dziadkiem Ludwikiem Hudzikiem do GSu w Święciechowie lub na pole Hudzików, znajdujące się mniej więcej 2 km za wsią. Siedząc na ławce wozu zaprzęgniętego w zadbanego konika wsłuchiwałem się w miarowe odgłosy końskich kopyt uderzających w rozgrzany od letniego słońca asfalt. O dziwo jeszcze dzisiaj pamiętam jego zapach, był taki...asfaltowy - jeśli wiecie co mam na myśli. Podczas takiej drogi dziadkowy koń zawsze "robił zdjęcie" swoim pasażerom, podnosząc dostojnie ale i zarazem bezwstydnie ogon do góry ;) Dzisiaj żałuję, że zamiast rozglądać się na boki nie zapytałem Dziadka o to i owo. Najczęściej siedzieliśmy sobie w milczeniu komplementując jeden zapach końskiej sierści a drugi zapach wakacji ;)

Droga  Święciechowa - Piotrowice. W tym miejscu "za moich czasów" prawdopodobnie był wjazd na Hudzikowe pole. Ale czy na pewno...?

Zbliżam się do wsi. Z odległości jakiś 2 km mam przed sobą charakterystyczny widok dużej stodoły z podwójnymi wrotami. Perspektywa robi swoje. Ma się wrażenie, że stodoła stoi na środku drogi. Hello! Kto ją tam postawił! Ale na szczęście nagle droga odbija w prawo i mogę bezpiecznie wjechać do wsi. Jeszcze tylko ostry zakręt w lewo, znów w prawo i tadaaaam - jestem u celu. 

Uwaga na stodołę stojącą na środku jezdni przed wjazdem do wsi Piotrowice :)

 Nie zawsze było tak pięknie, tak wygodnie. Moi przodkowie, mieszkańcy Piotrowic w latach 30 XX w pamiętają jak musieli tłuc się do Święciechowy za sprawunkami drogą nierówną i dziurawą jak szwajcarski ser. Nic dziwnego, że gdy w 1936 roku przystąpiono do budowy nowoczesnej asfaltowej jezdni ze Święciechowy do Niechłodu via Piotrowice, tutejsi gospodarze odetchnęli z ulgą i cieszyli się, że włodarze II Rzeczypospolitej  o nich nie zapomnieli. 

12 maja 1937 roku miał być dniem szczególnym dla mieszkańców wielu polskich miast. To druga rocznica śmierci Wielkiego Marszałka Józefa Piłsudskiego. Na ten dzień zapowiedziano w Krakowie ogromny zjazd  gości ze wszystkich stron Polski. Na tą okoliczność uruchomiono specjalne pociągi jadące do królewskiego miasta  z Warszawy, Wilna, Lublina, Lwowa, Łodzi, Poznania i Katowic.

W większości miejsc w Polsce obchody rocznicy śmierci marszałka przebiegały podobnie. Dokładnie o godz. 8.45 12 maja 1937 roku zapanowała 3 minutowa cisza. Na chodnikach i placach zatrzymali się przechodnie a wszelkie pojazdy kołowe i szynowe wyłączyły na chwilę silniki. W miastach zawyły syreny a na wieżach kościołów obudziły się dzwony. Po wsiach niczym świece zapłonęły ogromne ogniska. Na urzędach wszystkie flagi państwowe zostały opuszczone do połowy masztu i przewiązane czarną wstążką. 

W Lesznie na posiedzeniu Związku Legionistów Marszałka Piłsudskiego postanowiono uroczystości żałobne połączyć z otwarciem nowej drogi z Święciechowy do Niechłodu. Droga ta wybudowana staraniem i ogromnym wysiłkiem mieszkańców 3 wsi i powiatu leszczyńskiego miała stać się, jak wówczas mówiono - żywym pomnikiem pamięci o Wielkim Marszałku. Wyobraziłem sobie jak 12 maja 1937 roku mój pradziadek Marcin Chudzik (1896-1945) jego żona Stanisława (1894-1964) wraz z dziećmi niespełna 6 letnim Antonim, 10 letnim Ludwikiem, 11 letnim Dominikiem, 14 letnią Eleonorą i 15 letnim Józefem maszerują dziarsko w ramach spaceru w towarzystwie sąsiadów do Święciechowy aby uczestniczyć w uroczystości poświęcenia nowej i pachnącej asfaltem drogi. Była to także znakomita okazja aby móc opatrzeć na znakomitych gości z województwa i powiatu. Swój udział w uroczystościach zapowiedzieli bowiem starosta Świątkowski, ppłk Wiecierzyński, burmistrz Kowalski i okoliczni ziemianie. Rodzina Chudzików w towarzystwie sąsiadów znalazła dogodne miejsce do obserwacji uroczystości w pobliżu wylotu nowej drogi z rynku w centrum wsi. 

Głos Leszczyński z 9 maja 1937 roku zachęcał do wzięcia udziału w uroczystości poświęcenia nowej drogi ze Święciechowy do Piotrowic.

Na wstępie zgromadzonych gości przywitał wieloletni wójt Święciechowy pan Matyla. W krótkich, żołnierskich słowach wyraził podziękowanie gromadom Święciechowa, Piotrowice, Trzebiny i Niechłód, które wniosły znaczący udział w społecznej akcji, polegającej na zwózce materiałów potrzebnych do budowy nowej nawierzchni drogi. Specjalne podziękowanie wyraził p. Matyla pani Bojanowskiej z Niechłodu, która dostarczyła na plac budowy 25000 m kw. kamienia o wartości 7000 zł. Po przemówieniu wójta dzieci z miejscowej szkoły przystąpiły do prezentacji okolicznościowego programu artystycznego poświęconego pamięci Marszałka Piłsudskiego. Następnie dyrektor szkoły pan Perzyński odczytał fragmenty pism Józefa Piłsudskiego, wczuwając się w nastrój jak na jakimś  wieczorku poetyckim.  Gdy zakończył odczyt na mównicę wszedł proboszcz ks.Stefan Ogrodowski (ur. 1888- zm.1942 w obozie w Dachau),  który podkreślił w swoim przemówieniu jak ważne są cyt: "fundamentalne wartości pracy prowadzonej w imię Boże i dobra Ojczyzn, oraz wzór , jaki pod tym względem zostawił Budowniczy  Polski Marszałek J. Piłsudski." koniec cyt.
Ks. Stefan Ogrodowski w latach 1934-1937 proboszcz parafii w Święciechowie. Źródło: http://www.wtg-gniazdo.org/ksieza/

Po tych słowach ksiądz Stefan Ogrodowski prowadzony dyskretnie pod rękę przez starostę leszczyńskiego Rudolfa Świątkowskiego, przeszli pod złożony nieopodal głaz przepasany biało-czerwoną szarfą i z wyrytym napisem:

 "Drogę rozpoczęto budować 12.5.1936 r. poświęcono 12.5.1937 r. W drugą rocznicę śmierci Wodza Narodu Pierwszego Marszałka Polski J. Piłsudskiego. Pracę wykonano przy wsółudziale gromad: Niechłód, Piotrowice, Święciechowa, Trzebiny, Funduszu Pracy i Wydziału Powiatowego Leszczyńskiego"

Dla małego Ludwika Chudzika nudna to była uroczystość że aż strach! Wiercił się, co chwile szturchał poły marynarki ojca, skarżąc się że nic nie widzi. Ale i dla niego znalazła się atrakcja, gdy nagle ojciec wziął go na ręce i wskazał palcem zbliżający się szwadron jeźdźców z pułku ułanów oraz maszerujących żołnierzy kompanii honorowej.... 



Źródła z których korzystałęm:
1. Gazeta "Dziennik Poznański"  Nr 111 z dnia 15 maja 1937 r. Poznań
2. Tygodnik "Chwila Bieżąca" Zeszyt V z dnia 10 maja 1937 r. 
3. http://www.wtg-gniazdo.org
4. Mapy Google
5. Własne wspomnienia ;)