 |
| Fragmenty drzewa genealogicznego przodków Marianny Bednarczyk z Kędziorów - żony Czesława Bednarczyka |
 |
| Fragment drzewa genealogicznego potomków Bartłomieja Jędrzychowskiego z Dłużyny |
Opowiem Wam dzisiaj o pewnym spotkaniu w zimowy wieczór 22 grudnia 1837 roku. Rzecz działa się w Dłużynie w domu pod numerem 488 (numer domu celowo zmieniłem), który za 75 lat stanie sięwłasnością Czesława Bednarczyka i Marii z Kędziorów. Póki co Czesława i Marii nie ma jeszcze na świecie więc nie będziemy się nimi teraz zajmować. Bardziej powinno nas zainteresować kim byli owi uczestnicy tego spotkania. Byli najbliższą rodziną leżącego w łóżku mężczyzny – Bartłomieja Jędrzychowskiego znanego wszystkim w Dłużynie gospodarza. Mężczyzna dobiegał osiemdziesiątki. Schorowany i zmęczony długim życiem Bartłomiej Jędrzychowski polecił wezwać sędziego Sądu Ziemsko-Miejskiego z Kościanie aby w jego obecności i w majestacie prawa podyktować mu ostatnią swoją wolę – testament. Tej smutnej urzędowej ceremonii przysłuchiwali się uważnie: żona Bartłomieja Ewa, najstarszy syn Stanisław, młodszy syn Walenty, oraz córki z mężami: Maria Sterna, Franciszka Krawiec i Brygida Stępczak. Bartłomiej Jędrzychowski z trudem poprawił poduszkę na której spoczywała jego stara głowa i rozpoczął przemowę. Mówił półgłosem, cedząc słowa, jednak na tyle wolno, że wszyscy mogli go wyraźnie słyszeć.
Sędzia Sądu Ziemsko-Miejskiego z Kościana wielmożny Michał Mąkowski zamoczył pióro w kałamarzu i zaczął pisać:
*****************
„Na prośbę Bartłomieja Jędrzychowskiego gospodarza tutejszego stawiłem się tu z polecania Sądu Ziemsko Miejskiego Kościańskiego w celu przyjęcia woli ostatecznej wspomnianego Jędrzychowskiego dziś tu w mieszkaniu jego. Zastałem go w izbie swojej w łóżku leżącego i schorzałego jednak w posiadaniu zdrowych zmysłów zostającego, o czym przez rozmowę z nim rozpoczętą dokładnie się przekonałem. Wspomniany Bartłomiej Jędrzychowski Sędziemu podpisanemu [przyp: temu kto spisuje testament] osobiście znany, [….] do działań urzędowych zdolny oświadcza na sam przód na zapytanie, iż rzeczywiście jest wolą jego majątkiem swoim na przypadek śmierci rozporządzić […] i że w tej mierze mu na przeszkodzie nic nie zostaje.
Testator [przyp: autor testamentu] oświadcza, tedy wolę moją ostateczną w sposób następujący: Ze żoną moją żyjącą Ewą Jędrzychowską wstąpiłem przed lat 50 w związek małżeński i żyjąc z nią we wspólnym majątku spłodziłem z nią następujące dzieci pięcioro żyjących, pełnoletnich:
1. Walentego
2. Stanisława
3. Mariannę zamężną Sterna
4. Franciszkę zamężną Krawiec
5. Brygidę zamężną Stępczak
Majątek mój składa się z różnych sprzętów domowych […] porządków gospodarczych, inwentarzy w gospodarstwie tutaj pod liczbą 24 położonego, za czasów staropolskich przeze mnie od dziedzica tutejszego nabytego, zgodnie z zapisem sądowym, do którego oprócz budynków gospodarskich następujące grunta należą:
- ogród (sad) znajdujący się przy domu
- kawałek pola przy drodze
- kawałek pola i lasek przy drodze sokołowskiej
- ogród pod Charbielinem
- łąka na Kamionkach
- łąka na Wielkim Błocie (Bagnie)
- kawałek ziemi za tą łąką (Wielkim Błocie)
- sośnina pod błotem
Pieniędzy gotowych nie mam żadnych. Winienem zaś jestem następujące sumy:
1. Łucji żonie włodarza Jana 600 zł
2. Wawrzynowi gościnnemu 144 zł
3. Leśniczemu […] 45 zł
4. Klemensowi handlarzowi bydłem74 zł
Na jedynych spadkobierców wyznaczam dzieci moje […] i żonę moją Ewę Jędrzychowską i dzielę pomiędzy nich majątek mój w sposób następujący:
I. Synowi mojemu Stanisławowi przeznaczam na własność budynki moje gospodarcze i do tego znajdujący się przy nich sad z ogrodem z gruntów zaś połowy następujące:
1. Z roli przy wsi połowę w stronę Rygalskiego
2. Z roli pod borem sokołowskim połowę
3. Z ogrodu pod Charbielinem połowę w strony Księżej Łąki
4. Z ogrodu przy wsi połowę w stronę Rybarczyka
5. Z łąki w kamionkach połowę od strony Rygalskiego
6. Z łąki na wielkim błocie połowę od strony Księżej Łąki
7. Z roli piaszczystej za tą łąką w Charbielińskiej granicy połowę
8. Z sośniny pod błotem połowę od granicy charbielińskiej
Oprócz tego przeznaczam Stanisławowi synowi mojemu wszystkie moje ruchomości domowe, sprzęty gospodarskie, narzędzia jak również inwentarz żywy za wyjątkiem dwóch wołów. […]
II. Synowi mojemu drugiemu Walentemu przeznaczam na własność jego nieograniczoną drugą połowę gruntów do gospodarstwa mojego należących.
III. Córce mojej Marianne zamężnej Sterna przeznaczam ze spadku sto złotych polskich czyli talarów szesnaście i srebrnych groszy dwadzieścia.
IV. Córce mojej Franciszce zam. Krawiec przeznaczam ze spadku sto złotych polskich czyli talarów szesnaście i srebrnych groszy dwadzieścia.
V. Córce mojej Brygidzie zam. Stępczak przeznaczam ze spadku sto złotych polskich czyli talarów szesnaście i srebrnych groszy dwadzieścia.
VI. Luba żonie mojej Ewie scheda z majątku mego prawnie się należy, postanawiam jednak iż zamiast schedy tej żona mieć będzie pomieszkiwanie (nadal mieszkać będzie w swoim domu), żywność wszelaką, wygodę i przyodziewek bezpłatny do śmierci u syna mego Stanisława mieć ma.
Zobowiązuję swojego syna Stanisława aby wypłacił po połowie siostrom należne kwoty spadku w terminie do 3 lat po mojej śmierci
Brygida ma zachować na własność do końca życie małą przybudówkę przy domu ,w której zamieszkuje z mężem. Ta dobudowana część (izdebka)stanowi wyłączną własność Brygidy.
Zobowiązuję obu synów moich (Stanisława i Walentego)aby własnym kosztem żonę moją w swoim czasie (po jej śmierci) pochować. Z takiego mojego postanowienia żona moja Ewa jest zadowolona, o czym w rozmowie ze mną mnie zapewniła.
Względem długów moich zobowiązuję synów moich Stanisława i Walentego, braci Jędrzychowskich ażeby takowe każdy w połowie rzetelnie spłacili. Zwalniam z tego obowiązku żonę moją i córki.
Taka jest moja wola ostateczna, która ma we wszystkim dopełniona być musi . Każdy mój spadkobierca, który będzie starał się obalić moją wolę zostanie prawnie wydziedziczony.
 |
| Fragment testamentu Bartłomieja Jędrzychowskiego Dłużyna 1837 r. |