piątek, 14 lutego 2014

Zaborówiec 1940-1945

Czy zastanawialiście się kiedyś jak mogło wyglądać życie wysiedlonej rodziny podczas ostatniej wojny? Ja próbowałem ale z marnym skutkiem. Szybko przekonałem się, że nie sposób nam współcześnie żyjącym ludziom wyobrazić sobie co odczuwali ci, którzy doświadczyli tego strasznego przejawu hitlerowskiego terroru. Należała do nich rodzina moich Dziadków z Dłużyny. W tym miejscu pisałem o okolicznościach tego wydarzenia. Dzisiaj czas na ciąg dalszy.

Owego zimowego dnia 1940 roku razem z Bednarczykami wysiedlono z Dłużyny jeszcze sześć innych rodzin. Wszystkich wywieziono do leżącej niedaleko wsi Zaborówiec. Podróż nie trwała więc długo, ale niosła za sobą ogromne emocje, strach i niepewność o jutro. Jak będą żyli teraz w obcym miejscu? Co stanie się z ich domem w Dłużynie, z którym tak bardzo byli związani? Marianna płakała a Czesław uspakajał dzieci. Wiedział, że odtąd będą go potrzebowały bardziej niż kiedykolwiek.

Zaborówiec przywitał ich mroźnym porankiem. Niemieccy żołnierze polecili wszystkim siedmioro rodzinom stanąć na obszernym placu znajdującym się w centrum wsi. Tak rozpoczął się trwający 4 lata nowy i trudny zarazem okres w życiu rodziny Bednarczyków.

Czesław Bednarczyk lata 70te XXw
 Czesław i Marianna wraz z dziećmi zamieszkali w przydzielonym im przez Niemców domu. Dom z czerwonej cegły sprawiał wrażenie podzielonego na pół. Dzisiaj powiedzielibyśmy, ze to bliźniak. Na pół podzielona była również obora oraz stodoła. Były to tak naprawdę dwa oddzielne gospodarstwa. Na podwórku znajdowała się studnia. Była trochę niezwykła bo tak naprawdę było to zagospodarowane i ujarzmione przez właścicieli źródło. Przez cembrzysko studni cały czas przelewała się woda i spływała swobodnie do znajdującego się nieopodal ogrodu. Tam kończyła swój krótki żywot w małym stawie. Dzięki temu prawie nigdy nie zamarzała. Po jakimś czasie starsze dzieci Czesława i Marianny zostały skierowane do sąsiednich wiosek na przymusowe roboty w gospodarstwach wiejskich między innymi do Święciechowy i Jezierzyc.  Wśród nich była Anna Hudzik moja Babcia. Jak nastoletnia dziewczyna lata wojny spędziła ciężko pracując w Święciechowie u Niemca Franza KLUPSCH. Co kilka dni Niemcy przywozili do Zaborówca kolejnych przesiedleńców. W ten sposób tworzyli oni w Zaborówcu nową społeczność, choć tymczasową. 
Pewnego poranka Czesław Bednarczyk stanął na drodze przed domem aby móc obserwować to co działo się na oddalonym o ok. 500 m placu w centrum wsi. Właśnie Niemcy przywieźli kolejne wysiedlone rodziny. Kiedy to się wreszcie skończy - zastanawiał się. I wówczas dostrzegł w oddali zbliżające się dwie znajome mu skądś postaci. Były to starsze kobiety, trzymające w ręku ciężkie tobołki. Szybko okazało się, że to były ciotki Czesława wysiedlone z Radomic. Szczęśliwie Niemcy dokwaterowali je do rodziny Czesława Bednarczyka. Dzisiaj kiedy zastanawiam się nad tą historią,  zwracam szczególną uwagę na jej niezwykłość.  Czy był to  zbieg okoliczności? Zamierzone działanie Niemców? A może po prostu wśród Niemców zdarzali się  normalni, współczujący ludzie? Oto historia która może tego dowodzić:

Wkrótce po tym jak rodzina Bednarczyków ulokowała się w "nowym" domu, do drzwi zapukał sołtys wsi. Był to Niemiec, którego zadaniem było przekazanie Czesławowi całości gospodarstwa. Aby to zrobić należało protokólarnie przekazać wszystkie sprzęty znajdujące się w gospodarstwie oraz zwierzęta: krowy, świnie, króliki, kury itp.   Zanim jednak przystąpił do urzędniczych czynności zadbał o to aby rodzina Bednarczyków miała co jeść. Oddał Czesławowi swoje kartki żywnościowe między innymi na chleb i na marmoladę z brukwi. Artykuły te można było nabyć w wiejskim sklepiku. Prowadził go Polak, który po wkroczeniu Niemców przyjął niemieckie obywatelstwo. Ten to się dopiero panoszył po całej wsi! Miał magnackie maniery. Ubierał się w żółty mundur i paradował tak, jeżdżąc konno po wsi. Wróćmy jednak do sołtysa. Podczas liczenia zwierząt domowych doszło do nieoczekiwanego zdarzenia. Sołtys zliczał króliki i kury w obecności Czesława. Liczył, liczył i zawsze wychodziło mu inaczej niż Czesławowi :) W króliczych klatkach faktycznie siedziało 10 włochatych królasów. Sołtys jednak upierał się, że jest ich 9! Czesław nie wiedział jak ma się w tej sytuacji zachować. O co tu chodzi? Czy to prowokacja? Sołtys sprawdza mnie - pomyślał. Sołtys jednak nie ustępował. Zapowiedział Czesławowi, że gdy przyjdzie do niego następnego dnia to lepiej dla wszystkich aby liczba królików się zgadzała -  9 sztuk i basta! Podobnie było z biegającym po podwórku drobiem. Sołtys naliczył 14 kur, podczas gdy tak naprawdę biegało ich tylko 15. Z znowu zagroził Czesławowi konsekwencjami, jeśli jutro okaże się, ze kur będzie więcej niż 14. Czesław i Marianna długo zastanawiali się jak powinni postąpić w takiej sytuacji. Może powinni zgłosić zachowanie sołtysa władzom niemieckim? A może zwyczajnie skorzystać z okazji  i skonsumować 15 kurkę i 10 króliczka?  Postanowili jednak zaryzykować i  schować jednego królika i jedną kurę. Następnego dnia, zgodnie z zapowiedzią pojawił się sołtys i przystąpił ponownie do liczenia inwentarza. Naliczył 14 kur i 9 królików i oświadczył, że wszystko się zgadza :) Grzecznie się uśmiechnął i poszedł. 


Na podstawie wspomnień Telesfora Bednarczyka





niedziela, 2 lutego 2014

Jadwiga

Do Grzegorków mam jakiś sentyment. Właściwie nie wiem skąd i dlaczego...Podejrzewam tylko, że to za sprawą Grzegorków z Piotrowic - sąsiadów zza płotu moich dziadków. Pamiętam ich z czasów gdy jeździłem do Piotrowic na wakacje. Nic szczególnego nie utkwiło mi w głowie z tamtych lat co dotyczyłoby tych ludzi. Może poza jednym wydarzeniem, z którego dzisiaj się śmieje ale wówczas latem 1976 roku naprawdę nie było mi do śmiechu. Wylądowałem w jednym łóżku z całą ferajną dzieciaków /na które składało się moje młodsze rodzeństwo oraz kuzynostwo /. Łóżko owe należało właśnie do Grzegorków...i było chyba jedynym wolnym łóżkiem w całej okolicy, do którego mogli położyć nas rodzice. Trafiliśmy więc do tego grzegorkowego łoża tuż po północy, prosto z sali weselnej. Jako że wszyscy wchodziliśmy jeszcze pod stół bez schylania się, traktowano nas mało poważnie, wręcz jako piąte koło u wozu. Zresztą trudno się było dziwić dorosłym. Po północy część z nas spała gdzieś po kątach, inne dzieciaki wyły w niebogłosy a inne tylko udawały, że się dobrze bawią. Do tych właśnie ja należałem. Jako najstarszy z nich wiedziałem co się święci. Perspektywa spędzenia nocy w jednym łóżku, w dodatku grzegorkowym z całą rodzinną ferajną jeżyła mi włosy na głowie. Ech stare dzieje :)

Po latach znów spotkałem się z Grzegorkami. Tym razem odbyłem sentymentalną podróż po przeszłości, która zaprowadziła mnie do Mielcuch. Kiedy przeglądałem setki aktów z parafii Kraszewice, szybko się zorientowałem że ród Grzegorków stanowił jedną z najliczniejszych i najstarszych tutejszych rodzin. Czy tak jest dzisiaj? Trudno mi to jednoznacznie stwierdzić.

W 2009 roku poznałem w swoim życiu zawodowym kogoś noszącego nazwisko Grzegorek.  Szybko doszliśmy do wspólnego wniosku, że mój nowy znajomy pochodzi z "tych" Grzegorków. :) Dzisiaj już nie utrzymujemy kontaktów.
Jadwiga Hudzik /1882-1951/ z wnuczką.


































Przypomnę kilka faktów z przeszłości, które połączyły rodzinę Klemensa Hudzika z rodziną Grzegorków z Mielcuch. Klemens Hudzik ok 1904 roku bawił na  weselu we wsi Wojków. Tam poznał swoją przyszłą żonę 22 letnią Jadwigę z Grzegorków. Można powiedzieć ze młodzi spotkali się w połowie drogi. Wojków to wieś leżąca mniej więcej w połowie drogi między Mielcuchami a Gęsówką skąd przyjechał Klemens. Szybko przypadli sobie do gustu i wkrótce w 1905 roku w Mielcuchach odbył się ślub, który połączył te dwie rodziny. Pisałem o tym w tym miejscu.


Jeszcze do niedawna nie wiedziałem dokładnie kiedy przyszła na świat Jadwiga. Nie byłem też pewien jej rodziców. Poza tym wątpliwości budził jej wiek w chwili śmierci. Dzisiaj już z całą pewnością mogę rozwiać te wszystkie wątpliwości.




05 września 1882 roku o godzinie pierwszej po południu do drzwi  kraszewickiego  urzędu stanu cywilnego zapukał 26 letni Ignacy Grzegorek, rolnik z pustkowia Mielcuchy. Towarzyszyli mu dwaj pustkowianie, obaj czterdziestoletni i obaj noszący to samo imię: Walenty Łuszczek oraz Walenty Pacyna.  Była z nimi jeszcze jedna maleńka istota urodzona trzy dni wcześniej - Jadwiga. Szczęśliwy Ignacy oświadczył uroczyście w obecności świadków, że Jadwiga jest jego córką i przyszła na świat w dniu 2 września 1882 roku. Dodał, że dziecko przyszło na świat w jego domu rodzinnym a jej matką jest 24 letnia Marianna z domu Raszewska.  Rodzicami chrzestnymi Jadwigi zostali Walenty Łuszczek oraz Scholastyka Maślak.

Fragment aktu urodzenia Jadwigi Hudzik




sobota, 11 stycznia 2014

Wojskowe buty i kolby karabinów.

Latem 1939 roku Polacy w napięciu obserwowali rozwój wypadków na arenie międzynarodowej. Choć wojna wisiała na włosku, a prasa nie pisała o niczym innym jak tylko o tym w jaki sposób zachowywać się podczas nalotów - Polacy normalnie pracowali, a ci co mogli korzystali  z wakacji. Jednak coś takiego wisiało w powietrzu, co nie pozwalało mieszkańcom Dłużyny i okolicznych wiosek mieć nadzieję, że do wojny z Niemcami nie dojdzie. Zaczęło się wcześnie bo już 19 maja 1939 roku.  Nagle późnym popołudniem niebo przykryły ciężkie ołowiane chmury. Zrobiło się ciemno i już po chwili z tych kłębiących się nad głowami groźnych chmur z wolna zaczęły opadać wielkie krople deszczu. Spadały najpierw powoli, tu i ówdzie, bez pośpiechu, mocząc głowy uciekających do swych domów mieszkańców. Wzmógł się zachodni wiatr. Na północnej stronie nieba  ktoś dostrzegł pierwszą w tym roku błyskawicę. Zanosiło się na coś naprawdę dużego. Nagle pogoda dała odetchnąć. na parę minut zrobiło się jakby ciszej i jaśniej, wiatr ustał. Lecz po chwili wiatr ponownie pokazał na co go stać. Zaczęło lać. Niebo rozwarło swoje czeluści, z których lunęła ściana deszczu. A po niej to co przeszło do historii - GRAD. Opad gradu wielkości piłeczek do ping ponga zniszczył niemal wszystkie zasiewy mieszkańców Włoszakowic, Bukówca Górnego, Dłużyny i innych pobliskich wiosek. Powybijał setki szyb, uszkodził dziesiątki dachów. To była prawdziwa klęska żywiołowa. Jeszcze przez wiele dni mieszkańcy szacowali straty i łatali dziury w dachach. Nie wszyscy mogli liczyć na odszkodowania. Wielu więc popadło w biedę. Innym razem wieczorem po północno-zachodniej stronie nieba można było dostrzec niezwykłe o tej porze roku zjawisko podobne do zorzy polarnej. Całe niebo jakby płonęło w barwach czerwieni. Widok był niesamowity ale zarazem przerażający. Te wszystkie nagłe - jak w przypadku gradu i niecodzienne jak w przypadku zorzy zjawiska w przyrodzie powodowały, że co bardziej przesądni nie mieli złudzeń: wkrótce nadciągnie wojenna zawierucha. 
 
O gradobiciu w okolicach Włoszakowic donosił Kurier Warszawski nr 150 z dnia 6 czerwca 1939 r.
 
Mieszkaniec Bukówca Górnego Stanisław Malepszak tak opisywał nastanie 1 września 1939 roku w regionie: 
 
"...Dnia 1 września około godz. 5.00 dowódca stojącego w Morownicy 2 szwadronu wezwany został do telefonu. To komisariat straży granicznej we Włoszakowicach meldował, że niemiecka piechota o sile około kompanii przekroczyła granicę i posuwa się w kierunku wsi. Podobna sytuacja miała także miejsce w w Kaszczorze. Po godzinie z obydwóch komisariatów nadeszły kolejne meldunki, że nieprzyjaciel został wyparty za pas graniczny. Pierwszy kontakt bojowy miał nastąpić w okolicach Brenna. W tym czasie Niemcy ostrzeliwali Leszno z armat ustawionych koło Góry. ..."
 
W pierwszych dniach wrześniach trwały walki przygraniczne. Polskim oddziałom zdarzało się nawet wygrywać potyczki z Niemcami i wypierać ich za granicę. Tak było w przypadku ppor. Stryja, który prowadząc działania rozpoznawcze w okolicach Niechłodu przekroczył granicę państwową i wszedł ze swoim pododdziałem na terytorium Niemiec.  3 września polskie oddziały Straży Granicznej wysadziły most we Włoszakowicach. Wycofując się z miasteczka palili po drodze stogi siana i zboża aby tylko utrudnić Niemcom marsz w głąb Polski. 
 
Do Dłużyny Niemcy wkroczyli ok 10 września 1939 roku. Rozpoczął się trwający 5 lat okres okupacji.  Mój pradziadek Czesław Bednarczyk był wówczas sołtysem wsi. Pewnie to on jako pierwszy niósł mieszkańcom hiobową wieść o wybuchu wojny. Z przekazów rodzinnych wiem, że wspólnie ze starszymi braćmi postanowił udać się do Kościana, gdzie stacjonowała najbliższa jednostka wojskowa. Istnieje przypuszczenie, że być może wraz z braćmi na ostatnią chwilę chciał zaciągnąć się do armii. To jednak  wydaje mi się mało prawdopodobne. Przede wszystkim dlatego, że miał już ukończone 50 lat więc wiek dyskwalifikował go jako żołnierza. W Kościanie panował chaos więc Czesław i jego bracia szybko wrócili do swoich domów.  Wydaje mi się, że Czesław Bednarczyk pojechał do Kościana aby po pierwsze dowiedzieć się jaka jest sytuacja i czego może za chwilę spodziewa się w Dłużynie a po drugie chciał zdobyć trochę żywności, zrobić ostatnie zakupy.  I to mu się chyba udało bo, nie wrócił do wsi z pustymi rękoma. Przywiózł ze sobą kilka worków cukru, które rozdzielił wśród mieszkańców Dłużyny. 

Z początkiem wojny Niemcy przysłali do Dłużyny kogoś w rodzaju nadzorcy. Był to Niemiecki urzędnik z Berlina. Zamieszkał na plebani. Zorganizował we wsi spotkanie z mieszkańcami, podczas którego z pośród  gospodarzy znających język niemiecki wybrał sobie kogoś w rodzaju "pomocnika". Został nim Czesław Bednarczyk. Jego rola polegała na przekazywaniu poleceń niemieckiego nadzorcy mieszkającym we wsi Polakom oraz czuwanie nad normalnym funkcjonowaniem tej społeczności w okresie okupacji. "Współpraca" między nim a moim Dziadkiem układała się poprawnie, aż do grudnia 1940 roku.

Była 6 rano. Na dworze panował mróz, leżał śnieg. Czesław Bednarczyk z żoną Marianną z Kędziorów już dawno nie spali. Marianna przygotowywała śniadanie dla dzieci. Pomagały jej córki: 14 letnia Anna oraz Maria. Czesława zaniepokoił skowyt psów i harmider dobiegający zza okna. Wydawało mu się że słyszy warkot silników oraz krzyki. Chciał włożyć kożuch wiszący jak zawsze w sieni i wyjść na podwórze aby zorientować się co się dzieje. Nie zdążył. W tej chwili wszyscy usłyszeli kroki ciężkich wojskowych butów na schodach wejściowych do domu. Po chwili krzykom "Loss, loss!" towarzyszyło walenie kolbą karabinu w drzwi. Czesław już wiedział co to byli za "goście". Łudził się przez cały 1940 rok, że do tego nie dojdzie. Łudził się. Lecz był przygotowany, tak jak wielu Polaków, którym groziła wywózka. Marna to pociecha. Wybita szyba w oknie uświadomiła mieszkańcom domu moich Dziadków, że nie mogą dużej zwlekać. Po 4 minutach wszyscy stali na drodze.

Niemieccy osadnicy zajmują polskie domy. Źródło: Wikipedia

Mijały kolejne minuty, podczas których na drodze przybywało wysiedlanych mieszkańców Dłużyny. Wśród panującego płaczu kobiet i dzieci, mężczyźni zadawali sobie pytanie jaki los ich teraz spotka? Gdzie przyjdzie im spędzić następne lata wojny? W Polsce a może w Niemczech? Może w Generalnej Guberni? Gdzie ich wywiozą? Niemcy byli dobrze przygotowani do tej akcji. Widać, że wraz z upływającymi miesiącami wojny, nabierali doświadczenia w eksterminacji polskiej ludności. Wkrótce podjechały samochody ciężarowe.

Los okazał się łaskawy dla rodziny Bednarczyków. Zostali przesiedleni do odległej o 12 km Zaborówca, gdzie pracowali i mieszkali do końca wojny.
 
Mieszkańców wsi powiatu leszczyńskiego zaczęto wysiedlać już w 1939 roku. W gminie Lipno wysiedlenia dotknęły rolników i ich rodzin między innymi w Radomicku, gdzie mieszkała bliska rodzina Czesława Bednarczyka. W gminie Święciechowa wysiedlono mieszkańców takich wsi jak Długie Stare, Lasocice i Przybyszewo. Wysiedlane rodziny kierowano do pracy w powiecie w gospodarstwach zajętych przez Niemców. Co ciekawe wysiedlenia szczęśliwie uniknęła rodzina Hudzików z Piotrowic.

 
Opracowałem na podstawie:
1. Wspomnień Telesfora Bednarczyka
2. "Dzieje parafii pw. św Jakuba Większego w Dłużynie do 2000 roku" - autor Kinga Klecha-Włodarczak. 
3. "Wysiedlenia ludności polskiej z okupowanych ziem polskich włączonych do III Rzeszy w latach 1939-1945" autor Maria Wardzyńska 
4. Kurier Warszawski nr 150 z dnia 6 czerwca 1939 roku.


czwartek, 2 stycznia 2014

Chłopski Pan

Mój pradziadek Czesław Bednarczyk wspominał kiedyś czasy przedwojennej aktywności w Zarządzie Banku ....tu trzy kropeczki. Niestety nie wiem o jaki bank chodzi. Być może o Bank Ludowy w Śmiglu lub Bank Spółdzielczy we Włoszakowicach. Osobiście obstawiam ten drugi ale to wymaga jeszcze ustalenia. Przynajmniej Nowy Rok rozpocznę pracowicie ze świeżym zapasem energii. krótko na temat obu tych Banków:

Bank Ludowy w Śmiglu powstał w 1893 roku. Prowadził działalność kredytową, jako odpowiedź Polaków żyjących pod pruskim zaborem na stowarzyszeniowe inicjatywy Niemców. Po odzyskaniu niepodległości Bank prowadził normalną działalność, gromadził oszczędności, udzielał pożyczek. Do wybuchu II wojny światowej Bank Ludowy w Śmiglu zajmował się oddłużaniem rolnictwa.

Bank Spółdzielczy we Włoszakowicach  powstał  29.12.1904 roku w pobliskim Bukówcu Górnym z inicjatywy działaczy miejscowego Kółka Rolniczego. Na zebraniu wiejskim utworzono spółkę oszczędnościowo-pożyczkową, obsługującą głównie chłopów. Na członków z ustalonym udziałem w wysokości 150 marek wpisało się 98 mieszkańców, w tym 93 rolników.

Czesław Bednarczyk , jak już wielokrotnie o tym pisałem, był bardzo aktywnym mieszkańcem Dłużyny. Jego działalność w radzie nadzorczej jednego z wymienionych tu Banków wyraźnie to potwierdza. Był więc człowiekiem znanym, którego obdarzano zaufaniem. W interesie Dziadka było reprezentować we władzach banku tę część społeczeństwa, z której sam się wywodził. Nie był żadnym przemysłowcem, obszarnikiem, prywatnym przedsiębiorcą. Był prostym rolnikiem, który prawdziwej roli nauczył się dopiero po zawarciu związku małżeńskiego z Marianną z domu Kędziora. Jako młody chłopak uczył się konkretnego zawodu - kowalstwa. Jak pamiętamy przez wiele lat pracował w fabryce Nitschego, montując maszyny rolnicze i inne urządzenia przydatne w gospodarstwach rolnych. A więc nie wywodził się wprost z rodziny rolników. Jego ojciec Szczepan Bednarczyk /w rodzinie Bednarczyków przyjęto imię Stefan z niem. Stefan=Szczepan/ był sołtysem Radomicka a zarazem w latach 1893-1935 urzędnikiem państwowym na posadzie kierownika Urzędu Stanu Cywilnego. Jak na ówczesne czasy ojciec Czesława Bednarczyka musiał być przynajmniej poprawnie wykształconym człowiekiem. Wszędobylskość Czesława musiała wywodzić się z wszystkiego co  odziedziczył po ojcu lub matce. Rozpierała go energia. Chciał działać na rzecz ludzi i dla ludzi. Ubogich kulturowo wzbogacał pracą od podstaw, reżyserując w Dłużynie przedstawienia teatralne. Co zamożniejszych chłopów reprezentował w zarządzie jednego z banków. Dla przedsiębiorcy Nitschego pracował jako zaufany fachowiec, ktoś więcej niż tylko zwykły robotnik. Zwykłemu robotnikowi właściciel dłużyńskiej fabryki maszyn rolniczych nie zaproponowałby pracy w Hamburgu w fabryce centryfug /specjalnych maszyn - wirówek/. Do Hamburga Czesław Bednarczyk miał wyjechać wraz z całą rodziną. Do wyjazdu jednak nie doszło z dwóch powodów: Pierwszy to upadek fabryki Nitschego w 1935 r. na skutek ogólnoświatowego kryzysu, a drugi to wyraźna niechęć do wyjazdu jaką przejawiała żona Czesława - Marianna. 

 
Fragment życiorysu Czesława Bednarczyka

Czesław Bednarczyk wspominał posiedzenia rady nadzorczej Banku. Oprócz chłopów z pobliskich wiosek w Radzie zasiadali również hrabia, ksiądz oraz przemysłowcy. Ludzie zamożni będący w Radzie nie zawsze życzliwie patrzyli na chłopskiego przedstawiciela. Niejednokrotnie lekceważyli go lub nie pozwalali mu w sposób demokratyczny zabierać głos. Dziadek opowiadał kiedyś swojemu synowi zabawną historię, która wydarzyła się właśnie podczas jednego z takich posiedzeń. Pan hrabia, podobnież z Machcina, był w dniu w którym zebrali się członkowie Rady wyraźnie poirytowany aktywnością w niej Czesława Bednarczyka. Sądząc, że Dziadek nie zna dobrze języka niemieckiego, hrabia dawał wyraz swemu niezadowoleniu znajomemu, siedzącemu obok. Jakież było jego zdziwienie gdy Dziadek odważył się głośno i wyraźnie wtrącić do tej rozmowy poprawnym....językiem niemieckim :). Powiedział, że nie życzy sobie takich komentarzy na swój temat, bo ma takie samo prawo do zasiadania w Radzie jak inni tu obecni. Hrabia był tym wystąpieniem oburzony. Postanowił, że udowodni "prostemu chłopu" za jakiego uważał Dziadka, gdzie jest jego miejsce. W tym celu kontynuował rozmowę ze swoim sąsiadem tym razem w języku francuskim. Był pewien, że Dziadek nic nie rozumie, bo niby skąd? I tym razem hrabia mocno się przeliczył. Czesław Bednarczyk znał nie tylko dobrze język niemiecki, którego uczył się jeszcze w dzieciństwie za sprawą przynależności rodzinnych Radomic pod zabór pruski, ale dość dobrze władał francuskim. Języka tego nauczył się od swoich francuskich przyjaciół będąc w niewoli rosyjskiej podczas I wojny światowej. Odpowiedział więc Czesław Bednarczyk na jawne zaczepki "kolegi" hrabiego, w sposób który hrabia zapamiętał na długo :) Jeśli wierzyć przekazom rodzinnym, właśnie dzięki takiej niezłomnej postawie w wielu życiowych sytuacjach, miejscowa ludność nazywała Czesława Bednarczyka "Chłopskim Panem". Mi to określenie bardzo się podoba, a Wam?

Czesław Bednarczyk w dniu swoich 88 urodzin

Serdecznie dziękuję Pani Kindze z Dłużyny za nieocenioną pomoc jaką mi zaoferowała w związku z gromadzeniem materiałów o Bednarczykach. Dziękuję jej również za życzliwy stosunek do całej mojej rodziny i tego bloga.

poniedziałek, 16 grudnia 2013

"ROLNIK" w Śmiglu. Gospodarz w Dłużynie

Ksiądz Leszek Grzelak proboszcz parafii w Dłużynie w swojej książce pt."Kronika parafii św. Jakuba w Dłużynie do 1945 roku oraz dawnej parafii w Charbielinie" oddał w kilku zdaniach całą prawdę o moim pradziadku Czesławie Bednarczyku. Pozwolę sobie zacytować to co można odczytać na jednej ze stron tej pracy pod datą 5 lipca 1889 roku:

"Urodził się Czesław Bednarczyk, syn Stefana i Anastazji z d. Skorupińskiej. W okresie międzywojennym oraz po drugiej wojnie światowej był bardzo aktywny w życiu kulturalnym wioski Dłużyna. Pełnił również funkcję sołtysa oraz prezesa Kółka Rolniczego w Dłużynie. Brał czynny udział w życiu parafii, był między innymi członkiem Rady Parafialnej. Zmarł 4 stycznia 1980 roku. Pochowany jest w Dłużynie"

Koniec cytatu.

Szczątkowymi informacjami, którymi dysponuję  na temat mojego pradziadka z Dłużyny staram się tak gospodarować aby ułożyć zwięzłą opowieść o człowieku, który swoim pracowitym życiem mógłby obdarzyć niejednego. To jak zabawa z puzzlami. Ostatnio w kręgu moich zainteresowań znalazła się działalność Czesława Bednarczyka jako gospodarza. Był rolnikiem, gospodarującym w czasie kiedy na naszym kontynencie szalała najdłuższa wojna nowoczesnej Europy. Po odzyskaniu niepodległości po klęsce Niemiec w I wojnie światowej wpływy niemieckie w Wielkopolsce były ogromne. Na przeciw nim stawali Polscy przedsiębiorcy, właściciele ziemscy, bankierzy i wreszcie zwykli rolnicy do których zaliczał sie mój pradziadek. Zrzeszali się oni w różnego rodzaju organizacje, stowarzyszenia i spółdzielnie w których konkurowali z powodzeniem z niemieckim kapitałem. Czesław Bednarczyk był aktywnym polskim chłopem, który po powrocie z rosyjskiej tułaczki włączył się do pracy społecznej z całym swoim zapałem. 

Kilka dni temu miałem niezmierna przyjemność rozmawiania ze znanym regionalistą i historykiem ziemi śmigielskiej Panem Hubertem Zbierskim. Na stronach internetowych Śmigielskiego Centrum Kultury natknąłem się na cykl ciekawych artykułów, których autorem był właśnie Pan Hubert Zbierski. Dotyczą one między innymi działalności spółdzielczej Polaków z okolic Śmigla w latach 20 tych i 30 tych XX w. Dzięki tym artykułom można dowiedzieć się ciekawych informacji dotyczących działalności Spółdzielni Rolniczo - Handlowej ROLNIK.  Przypomniałem sobie, że już sp. Konrad Bednarczyk wnuk Czesława Bednarczyka pisał o tej spółdzielni oraz o roli jaką odgrywał w niej Czesław. Postanowiłem pójść za tym śladem. Poinformowałem Centrum Kultury w Śmiglu o chęci "złapania" kontaktu z Panem Hubertem Zbierskim. Dzięki życzliwości do sprawy z jaką sie spotkałem wśród pracowników CK w Śmiglu jeszcze tego samego dnia zadzwonił do mnie P. Zbierski i poinformował mnie o tym, że Czesław Bednarczyk w 1935 roku został wybrany do rady nadzorczej spółdzielni, której nazwa brzmiała: ROLNIK W ŚMIGLU. SPÓŁDZIELNIA ROLNICZO-HANDLOWA Z ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ OGRANICZONĄ.

Poza nim w składzie rady nadzorczej znaleźli się ponadto:
- Władysław Kopczyński - syn starosty, właściciel ziemski z Boszkowa,
- Stanisław Nowak - ksiądz proboszcz
- Władysław Bromka - bankowiec ze Śmigla
- Antoni Sroczyński - rolnik z Czacza
- Józef Bura - rolnik z Nowej Wsi
- Stanisław Wojtkowiak - rolnik z Przysieki Starej
- Ludwik Stankowiak - rolnik z Włoszakowic
- Józef Szymański - rolnik z Glińska
- Jan Nosek - rolnik z Białcza Nowego

Z wybuchem II wojny światowej cały majątek ROLNIKA przejęłą konkurencyjna spółdzielnia zrzeszająca Niemców o nazwie ABSATZ - unt Verkaufsgennossenschaft".
Czesław Bednarczyk z prawnuczką.  Zdjęcie zrobiono w 88 rocznicę urodzin 1976 r
Postanowiłem drążyć temat. Skoro dziadek nie stronił od ludzi i udzielał się w różnych projektach to może przetrwały jakieś inne dokumenty, które tą działalność by potwierdzały. Zatopiłem się więc w gazetach z czasów II Rzeczypospolitej. I oto w jednej z nich w Poradniku Gospodarskim wydanym w dniu 03 października 1926 na stronie 14 znalazłem obszerny artykuł, coś w rodzaju sprawozdania z walnego zebrania kółek rolniczych w Śmiglu, które odbyło się w dniu 01 sierpnia 1926 roku. W zebraniu tym uczestniczył Czesław Bednarczyk. Zabierał w nim również głos. Zresztą przekonajcie się sami. Oto wycinki z Poradnika Gospodarskiego wydawanego w Poznaniu w 1926 roku.

Pierwsza strona artykułu.
Druga strona artykułu




























































Wkrótce przedstawię kolejne ciekawe fakty z życia Bednarczyków. Będzie coś o Wacławie Bednarczyku jego żonie Annie z Szudrów oraz o Wandzie Bednarczyk.








wtorek, 26 listopada 2013

Pustkowie Lemierz, Limierz, Lemersh...cz2

Najprościej byłoby tam pojechać, strzelić kilka fotek i po sprawie. Mowa oczywiście o kolebce Zakrętów. W tekście pt "Pustkowie Lemierz, Limierz, Lemersh..." starałem się odpowiedzieć na pytanie jaka jest geneza tego miejsca, w którym przodkowie Wojciecha Zakręta /1775-1839/ połączyli się z rodziną Lemierzów. Ostatnio natrafiłem na dokument, który jako ostatni w historii polskiej administracji posługuje się nazwą Lemiesze. Ów dokument to

U C H W A Ł A Nr VIII/50/07


Rady Gminy w Czajkowie

z  dnia 29 listopada 2007 roku

w  sprawie wystąpienia z wnioskiem do Ministra SWiA za pośrednictwem Wojewody Wielkopolskiego o zniesienie urzędowych nazw miejscowości Bolki, osada oraz Lemiesze, przysiółek, poprzez połączenie tych miejscowości w jedną jednostkę osadniczą i ustalenie dla nich wspólnej nazwy „Mielcuchy Pierwsze” i rodzaju, „wieś”. 


            Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt. 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zmianami) oraz art. 8 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 2003r. o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych (Dz. U. Nr 166, poz. 1612 ze zmianami) Rada Gminy w Czajkowie uchwala, co następuje:
                                                      

§ 1. Postanawia się wystąpić z wnioskiem do Ministra SWiA o zniesienie urzędowych nazw miejscowości Bolki, osada oraz Lemiesze, przysiółek poprzez połączenie tych miejscowości w jedną jednostkę osadniczą i ustalenie dla nich nazwy „Mielcuchy Pierwsze” oraz rodzaju „wieś”.
                                                         

 § 2.  Wystąpienie z wnioskiem, o którym mowa w § 1. zostało poprzedzone konsultacjami społecznymi z mieszkańcami miejscowości Bolki, osada i Lemiesze, przysiółek.
                                                    

§ 3. Traci moc uchwała Nr VII/38/07 Rady Gminy w Czajkowie z dnia 27 września 2007 roku w sprawie wystąpienia o zmianę nazwy miejscowości Mielcuchy I.

   
§ 4. Wykonanie uchwały powierza się Wójtowi Gminy Czajków.


§ 5. Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.



U z a s a d n i e n i e

do uchwały Nr VIII/50/07 Rady Gminy w Czajkowie
z dnia 29 listopada 2007 roku

     

Zgodnie z przepisami art. 9 ustawy z dnia 29 sierpnia 2003r. o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych (Dz. U. Nr 166, poz. 1612 ze zmianami) Minister do spraw Administracji Publicznej w terminie pięciu lat od wejścia w życie ustawy ustali w drodze rozporządzenia „Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części”.
Analiza urzędowego nazewnictwa w Gminie Czajków na podstawie „Wykazu urzędowych nazw miejscowości w Polsce” z 1980r, oraz otrzymanym z Głównego Urzędu Statystycznego Rejestru TERYT wykazał rozbieżność w nazwach i określeniach rodzajowych między nazwami urzędowymi, a nazwami stosowanymi w obiegu publiczno-prawnym w gminie.  Stanowi to podstawę do wystąpienia przez Radę Gminy z wnioskiem do Ministra właściwego do spraw administracji publicznej o uregulowanie tych rozbieżności. Potrzeba podjęcia niniejszej uchwały wiąże się z tym, że w wykazie urzędowych nazw miejscowości w Polsce i rejestrze TERYT figuruje nazwa miejscowości Mielcuchy “wieś”. Tymczasem w gminie używa się drugiej nazwy Mielcuchy, Mielcuchy 1 “wieś”. Z 1985r Uchwałą Rady utworzono sołectwo Mielcuchy 1, w skład którego weszły osada Bolki, przysiółek Lemiesze.
W skład wsi Mielcuchy wchodzą integralne części wsi Mielcuchy o nazwach: Dubisy, Krośla, Opłotki i Poddubisie. Nazwą Mielcuchy 1 posługują się nie tylko mieszkańcy, jest ona powszechnie używana w gminie, w obrębie publiczno-prawnym. Mieszkańcy osady, Bolki i przysiółek, Lemiesze, są meldowani we wsi Mielcuchy I. Ponieważ w urzędowym nazewnictwie nie używa się cyfr rzymskich, wnosi się o ustalenie poprawnej nazwy wsi Mielcuchy Pierwsze.
 

KONIEC UCHWAŁY  


Z uzasadnienia do uchwały wynika, że mieszkańcy Mielcuch potrafią dokładnie wskazać miejsce /zabudowania/ dawnego przysiółka zwanego Lemiesze. Może ktoś zechce opowiedzieć nam coś o tym miejscu i o ludziach którzy dzisiaj go zamieszkują. Ciekawość mnie zaraz rozerwie....Nie pozwólcie na to. :) !