niedziela, 17 sierpnia 2014

W okopach Grodna



         Odwiedziłem ostatnio Dłużynę, Włoszakowice i Charbielin. Miałem okazję spotkać się   z krewnymi, dzięki którym zobaczyłem miejsca związane z Bednarczykami. Podczas fascynujących rozmów i wzruszających spotkań, miałem okazję podzielić się informacjami i zgromadzonymi materiałami na temat historii rodzin Hudzików i Bednarczyków. Z ogromnym zainteresowaniem wysłuchałem wspomnień naocznych świadków ciekawego i niezwykłego życia moich Pradziadków. Do domu wróciłem bogatszy w doświadczenia i naładowany pozytywną energią do dalszego działania.

   Z podróży genealogicznej do Ziemi Przemęckiej przywiozłem kserokopię zdjęcia pocztówkowego, które przedstawia 12 mężczyzn w  niemieckich mundurach z okresu I Wojny Światowej. Mężczyźni ci pozują na tle drewnianej wiejskiej chaty. Jednym z nich jest mój pradziadek Czesław Bednarczyk, siedzący jako pierwszy z lewej w środkowym rzędzie. Wszyscy żołnierze sprawiają wrażenie nienagannie ubranych. Są zapięci na ostatni guzik, wszyscy mają nałożoną czapkę. Czesław Bednarczyk trzyma jakiś przedmiot w lewej dłoni. Nikt się nie uśmiecha, wszyscy wpatrzeni są w centralny punkt obiektywu fotografa. W chwili wykonywania zdjęcia żołnierze są myślami z rodzinami pozostawionymi setki kilometrów w kierunku na zachód. Zdjęcie zrobiono bowiem na froncie wschodnim, na przedpolach twierdzy Grodno, na terenie dzisiejszej Białorusi. Na odwrocie fotografii Dziadek napisał po niemiecku kilka słów do żony Marianny, przebywającej wówczas wraz z dziećmi w dalekiej Dłużynie. Niestety nie da się ich odczytać, czas zrobił swoje, litery są prawie nieczytelne. Wyraźnie widoczne są natomiast pieczęcie; pierwsza to pieczęć poczty polowej nr 116  z datą nadania kartki: 20 sierpnia 1915 r. Na drugiej można odczytać miejsce stemplowania: Grodno.

Czesław Bednarczyk /siedzi pierwszy z lewej/ - zdjęcie z frontu wschodniego 1915 rok.
       W poście pt. „Verlustlisten” przedstawiłem szlak bojowy, jaki przeszedł Czesław Bednarczyk służąc w 12 kompanii 329 pułku piechoty /Infanterie Regiment 329/ Pocztówka, którą wysłał do domu 99 lat temu jest namacalnym dowodem i niemym świadkiem pobytu mojego pradziadka na froncie wschodnim podczas wielkiej wojny światowej. Latem 1915 roku Dziadek był już prawdziwym „frontowcem”. Za sobą miał 10 miesięcy doświadczeń walki o życie w okopach wojny rozpętanej przez mocarstwa Europy. Za plecami pozostawił pola bitewne środkowej i wschodniej Polski, której nie było wówczas na żadnej mapie sztabowej jego niemieckich dowódców. Zapewne wielokrotnie zaglądała mu śmierć w oczy. Słyszał charakterystyczny świst kul, widział konających kolegów z oddziału, uczestniczył w zbiorowych pogrzebach poległych. Doświadczenia wojny ukształtowały go na nowo. Teraz spoglądał na przedpola wielkiego Grodna. To już kolejna twierdza, o której mówiono w szeregach, że jest nie do zdobycia.

            Rosjanie zamieniali Grodno w miasto – twierdzę od końca XIX w. Prace przy stawianiu betonowych fortów okalających szczelnie to miasto ze wszystkich stron ruszyły już w 1887 roku. Przy budowie wykorzystywano wszelkie możliwe siły i środki w tym okolicznych chłopów, którzy przy pomocy prostych narzędzi oraz własnych furmanek przewozili i przerzucali setki ton materiałów budowlanych i drewna. Rosjanie nie przebierali w środkach aby  wszystkie prace były prowadzone sprawnie i fachowo. Do dziś krążą legendy o płaceniu ludziom złotem za ich ponadludzki wysiłek. Podobno w okolicznych wioskach jak grzyby po deszczu wyrastały ładne domy, które chłopi wznosili za to złoto. 

           Budowa fortów obronnych wokół Grodna była oczkiem w głowie cara Mikołaja II, który w 1912 roku rozkazał ponowne ich rozbudowywanie. Miało powstać 13 betonowych fortów, placówek otwartych dla artylerii większego kalibru. Rozbudowę fortów rozpoczynano od prac geodetów, którzy wykreślali jego kontury w terenie. Następnie budowano drogi dojazdowe, miejsca zamieszkania wojskowych i baraki dla pracowników sezonowych. Jednocześnie wznoszono składowiska na materiały, w miarę potrzeb zwożono też urządzenia. Budowano betoniarnię i tymczasową stację elektryczną, podłączano wodę. Jak relacjonują świadkowie, praca we wszystkich fortach była nadzwyczaj sprawnie zorganizowana i trwała całą dobę. Wykorzystywano osiągnięcia techniczne tamtych czasów: koparki, dźwigi, betoniarki, drobiarki kamienia, maszyny parowe, ładunki wybuchowe, linie telefoniczne. Do oddalonych miejsc prowadzono wąskotorówki. Beton na wzniesienia podnoszono mechanicznie, wodę dostarczały pompy, a światło na plac budowy – elektromaszyny. Wciąż używano także tradycyjnych narzędzi: łopat, taczek, wozów. Forty otoczono okopami, wałami i fosami, oplątano drutami, wewnętrzną przestrzeń poprzecinano przejściami i okopami. Na samym grzebieniu ustawiono miejsca bojowe strzelców i stanowiska dla karabinów maszynowych, na flankach* – stanowiska dla armat. W środku potężnej betonowej bryły przekopano korytarz łączący sale żołnierzy i oficerów, szpital oraz kapliczkę z ikoną, którą otrzymał fort po wyświęceniu. Latem 1913 roku Grodno zostało oficjalnie mianowane twierdzą. Teraz miał się z nią zmierzyć Czesław Bednarczyk z Dłużyny, mój pradziadek.

Nieczytelna już tresć kartki pocztowej

          Walki o twierdzę rozpoczęły się na początku lipca 1915 roku i toczyły się do pierwszych dni września tego roku. Czesław Bednarczyk słał kartkę ze swoim zdjęciem w dniu 20 sierpnia 1915 roku a więc w czasie w którym wokół twierdzy trwały zacięte walki wojsk niemieckich z rosyjskimi. 18 sierpnia Niemcy przepuścili zmasowany atak na betonowe umocnienia fortów II i IV. Rosjanie odpowiedzieli ogniem artylerii, która spowodowała w szeregach niemieckich poważne straty w ludziach i sprzęcie. Dzień 20 sierpnia a więc ten, w którym Czesław Bednarczyk wysłał kartkę do swojej żony Marianny był dniem, który pochłonął najwięcej ofiar tak po jednej jak i po drugiej stronie okopów. Gdy zapadał zmrok, nad ruinami twierdzy unosiła się łuna pożarów. Gdzieniegdzie słychać było jęki rannych żołnierzy, krzyki dowódców wydających ostatnie w tym dniu rozkazy. Wraz z nocą przychodzi nadzieja na rychłe zwycięstwo. Nie czekając świtu Rosjanie kolejny już raz desperacko rzucają się do ataku. Zacięte walki toczą się w rejonie dworca kolejowego i koszarów wojskowych. Z czasem sił rosyjskich ubywa, niemieckie zaś rosną w miarę przybycia nowych jednostek, a szczególnie artylerii.


*flanka - w terminologii wojskowej boczna część oddziału, budowli fortecznej.





Opracowano wykorzystując materiały znajdujące się w zasobach  serwisu internetowego kresy24.pl


wtorek, 22 lipca 2014

Było po kądzieli, dziś będzie po mieczu.

Ostatnie kilka lat zajmowałem się w szczególności relacjami łączącymi mnie z krewnymi mojej mamy. Są to moi przodkowie PO KĄDZIELI. Tym zwrotem określa się związki łączące nas z przodkami z linii żeńskiej, czyli przodków naszej mamy (dziadków rodziców matki, pradziadków - zarówno mężczyzn jak i kobiety, a zatem ojciec  mamy Ludwik to mój dziadek po kądzieli). Wakacje to świetna okazja i właściwy czas aby trochę zaszaleć w tych rodzinnych relacjach. Stąd w mojej głowie zrodził się pomysł aby dokonać krótkiej analizy wspomnień i tego wszystkiego co udało mi się ustalić  o moich przodków w linii ojca, a więc PO MIECZU. Czym dysonuję? Niestety bardzo skromnymi wspomnieniami, kilkoma zdjęciami oraz skromną liczbą dokumentów, które udało mi sie pozyskać w ostatnich kilku miesiącach. Zacznę od wspomnień. 

Rodzina Lemanowiczów Wąbrzeźno ok. 1955 r.
Wąbrzeźno / z niem. Briesen / to rodzinne miasto mojego Ojca. To kilkunastotysięczne miasteczko znajduje się na Pojezierzu Chełmińskim w województwie kujawsko - pomorskim. W Wabrzeźnie byłem kilka razy - u dziadków - zazwyczaj w okresie wakacji. Zawsze towarzyszyli mi rodzice. Ostatni raz odwiedziłem to miasto w 1988 roku. Pewnie nie ma się czym chwalić, ale miało być prawdziwie, bez ściemniania  - więc jest!

Wyjazd do "Małej Babci" (tak nazywałem swoją Babcię Gertrudę Lemanowicz z powodu jej niewysokiego wzrostu) zawsze poprzedzony był szeregiem przygotowań. Z perspektywy kilkuletniego chłopca podróż koleją do Wąbrzeźna wydawała mi się wyprawą niemal na koniec Polski. Tych szereg przygotowań, które czyniła mama przed każdym wyjazdem jeszcze potęgowały to wrażenie. Trzeba było spakować trójkę dzieci i dwóch dorosłych, co zajęło 2 lub trzy walizki oraz napchać kolejną dużą torbę z żarciem, bo w podróży chce się przecież jeść :) Następnie należało dotaszczyć się z tobołkami na dworzec w Babimoście i w drogę! Podróż Polskimi Kolejami Państwowymi wykańczała nerwowo i psychicznie.Trwała klika godzin i kończyła sie kilka kilometrów przed Wąbrzeźnem. Teraz należało przesiąsć się do kolejki wąskotorowej, która łączyła dworzec z centrum miasta. Muszę uczciwie przyznać ze jazda kolejka wąskotorową była dla mnie prawdziwą atrakcją, która skutecznie pozwalała mi zapomnieć o trudach podróży w brudnych wagonach PKP. 

Moi Dziadkowie Franciszek Lemanowicz oraz Gertruda z domu Błaszkiewicz mieszkali w bloku. Zajmowali w nim małe mieszkanko na ostatnim piętrze. To była kolejna atrakcja. Pisząc te słowa nie wiem co w tym było takiego nadzwyczajnego. Może to, że Wąbrzeźno wyglądało ciekawie z perspektywy 4 piętra...? Pamiętam, że Mała Babcia lubiła siedzieć w oknie i spoglądać w dół  z tej niebotycznej wysokości 4 piętra. Wtedy dopiero wydawała mi się "Mała". Do Babci Gerdtrudy byliśmy bardziej przywiązani niż do Dziadka Franciszka. Wiadomo, babcia to babcia - weźmie na kolano, pogłaszcze po głowie, zapyta co w szkole, wysłucha, da na loda...Mniej więcej taką ją zapamiętałem. Ona ciągle się śmiała! Zawsze była w świetnej kondycji. Gdy patrzyło się na nią z daleka to miałeś wrażenie ze idzie nastolatka :) Zawinęła torebeczkę przez ramię i dziarsko maszerowała chodnikiem do sklepu lub na spacer. 
  
Gertruda Błaszkiewicz urodziła się 7 marca 1914 roku w Wąbrzeźnie w rodzinie Jana Błaszkiewicza i Franciszki z domu Nurkowskiej. Rodzice Babci nie pochodzili z samego Wąbrzeźna. Ojciec Jan urodził się 08.01.1885 roku w Wałyczu, wiosce leżącej na terenie gminy Wąbrzeźno. Matka, Franciszka Nurkowska urodziła się we wsi Jaworze 04 sierpnia 1881 roku. Była starsza od swojego męża o 4 lata.  Jan Błaszkiewicz ożenieł się z Marią Nurkowską 23.06.1905 roku w kościele pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Zieleniu, niedaleko Wąbrzeźna.  

Rodzina Lemanowiczów Wąbrzeźno ok 1946 r.
Teraz Dziadek.

O, tu nie będzie łatwo. Wiadomo dlaczego: Dziadek to Dziadek - lubi trzymać wnuki w ostrożnym dystansie :) Pomimo, że zawsze był obecny przy Babci to z przykrością sobie uświadamiam, że niewiele go pamiętam.  Dziadek Franciszek był szczupłym, wyprostowanym mężczyzną. To co wyróżniało go od innych członków rodziny to brak włosów. Z tego powodu przepowiadano mi od najmłodszych lat, że jeśli wdam się w Dziadka to też będę łysy. Nie wdałem się. Dziadka kojarzę zwykle jako siedzącego przy dużym ciemnym stole na pięknie zdobionym starym krześle. Musiał mieć coś wspólnego z Kaszubami bo zarzywał tabakę. Temu wątkowi napewno poświęcę kiedyś więcej czasu. Dziadek jako pierwszy pokazał mi prawdziwe duże i drewniane szachy. Wykradałem mu pionki, które później znajdowałem wśród zabawek w Babimoście. 

Franciszek Lemanowicz przyszedł na świat 21 stycznia 1912 roku w Wąbrzeźnie w rodzinie Franciszka i Marianny z domu Lubomska. W młodości był ślusarzem. Ojciec mojego dziadka a mój pradziadek Franciszek również był robotnikiem. Urodził się w Wąbrzeźnie 06 lutego 1874 roku. Jego rodzice /moi prapradziadkowie/ Jan i Katarzyna z Witkowskich ochcili go w dniu 12 lutego 1874 roku. O matce mojego dziadka wiem tylko tyle, że urodziła się prawdopodobnie we wsi Turzno 18 grudnia 1875 roku.

Podpisy złożone pod aktem małżeństwa Franciszka Lemanowicz i Gertrudy Błaszkiewicz 1940 r.

Przed wojną rodzina Lemanowiczów mieszkała przy Oberburgstrasse pod numerem 4 a rodzina Błaszkiewiczów przy Oberwallstrasse pod numerem 9.

Z tyłu od lewej Franciszka Nurkowska z mężem Janem Błaszkiewicz ok. 1950 r






sobota, 14 czerwca 2014

Krzyż Zasługi



            Lubicie czytać rozporządzenia ministrów, ustawy, dekrety prezydentów, i inne podobne dokumenty? Odpowiedź znam aż za dobrze. Zwykle sięgamy po te periodyki tuż przed terminem złożenia zeznania podatkowego albo gdy podejrzewamy, że ktoś nas „skubie” ...Tym „ktosiem” zwykle jest pracodawca, dostawca usług telekomunikacyjnych lub urząd skarbowy :). Dzisiaj wszystkie akty prawne możemy czytać bez ograniczeń i w dodatku bez ponoszenia kosztów w Internecie.  Tylko po co komu ustawy i rozporządzenia sprzed II Wojny Światowej? Ano chociażby po to, aby móc na ich pożółkłych kartach odnaleźć ślady działalności naszych dziadków, babć i innych krewnych z odległej przeszłości.
            O Czesławie Bednarczyku z Dłużyny napisałem już sporo. Nie ulega wątpliwości, że działalność na rzecz społeczeństwa miał we krwi. Był powszechnie znany w powiecie leszczyńskim. Jako wieloletni sołtys Dłużyny, nie ograniczał się tylko do działania na rzecz tej wiejskiej społeczności. Działał w radach nadzorczych banków ludowych, rozwijał świadomość kulturalną, organizował teatry i czytelnie ludowe. To musiało spotkać się z odzewem władz II Rzeczpospolitej. I się spotkało. Zanim znalazłem na to dowód, przewertowałem dziesiątki stron pism, dzienników, lokalnych gazet, których nakłady wychodziły w latach 1925 – 1939. I oto wpadł mi w ręce „Nowy Kurier” – dziennik poświęcony sprawom politycznym i społecznym. Interesujący mnie numer pochodzi z 13 sierpnia 1937 roku. Na stronie 10 widnieje tytuł artykułu „Odznaczeni brązowym Krzyżem Zasługi”. Oto fragment:

...”Za zasługi na polu pracy społecznej i zawodowej odznaczeni zostali Brązowym Krzyżem zasługi po raz pierwszy następujący obywatele:
powiat leszczyński: Czesław Bednarczyk...”



Super! pomyślałem. To z pewnością mój Pradziadek. Jednak „z pewnością” robi różnicę. Teraz należało odnaleźć ten akt, zarządzenie lub dekret, którym nadano to odznaczenie Czesławowi Bednarczykowi. Okazało się, że było to Zarządzenie Prezesa Rady Ministrów z 10 sierpnia 1937 roku o nadaniu Srebrnego i Brązowego Krzyża Zasługi. Zarządzenie podpisał ówczesny premier RP Sławoj Gładkowski. Można się z nim zapoznać w tym miejscu.

Brązowy Krzyż Zasługi z okresu II RP

wtorek, 10 czerwca 2014

Kucharczykowie z gminy Rząśnia

Moja aktywność na blogu została w ostatnim okresie mocno ograniczona. Powodów tego stanu rzeczy jest co najmniej tyle co kobiet noszących imię Marianna w drzewie genealogicznym rodzin Hudzików, Zakrętów i Bednarczyków - czyli....bez liku :) Niestety, nie mogę obiecać, że to się zmieni, ale dla poprawy własnego samopoczucia opowiem o mężczyźnie, którego zapewne pokochała moja praprababka Franciszka Kucharczyk z domu Chudzik.

Parę faktów dla odświerzenia pamięci: Franciszka Kucharczyk z domu Chudzik urodziła się  13 września 1872 roku we wsi Józefów w województwie łódzkim. Była matką mojego pradziadka Marcina Chudzika /1896 - 1945/. Śledząc jej losy mogę śwmiało przyznać, że nie miała lekkiego życia. Marcin był dzieckiem nieślubnym. Być może właśnie z tego powodu nie był wychowywany przez matkę. Dorastał u boku swojego wuja Klemensa i jego żony Jadwigi z Grzegorków. To musiało być trudne doświadczenie dla wszystkich, ale przede wszystkim dla mojego pradziadka. Około 1912 roku Klemens wraz z rodziną wyprowadził się do Mielcuch. Zabrał ze soba Marcina, który w Mielcuchach poznał swoją przyszłą żonę Stanisławę z Zakrętów.

Franciszka Kucharczyk wraz ze starszą od siebie o 3 lata siostrą Marianną wyjechały do Łodzi aby tam szukać lepszego życia. Pisałem o tym obszerniej w tym miejscu W przemysłowej Łodzi, w tej reymontowskiej "ziemi obiecanej" Franciszka pracowała jako pomoc domowa. Tutaj też poznała swojego przyszłego męża, łódzkiego robotnika Józefa Kucharczyka. Sprawy toczyły się dość szybko i oto 8 listopada 1903 roku w Kościele pw. Św Krzyża w Łodzi zawarty został związek małżeński pomiędzy tymi młodymi ludźmi.

Kim był Kucharczyk?

Pochodził z chłopskiej rodziny Kucharczyków mieszkających we wsi Marcelin w gminie Rząśnia w powiecie noworadoskim /dzisiejsze województwo łódzkie/ Przyszedł na świat w niedzielę, 6 marca 1881 roku. Jego rodzicamu byli 46 letni wówczas Mikołaj oraz 43 letnia Balbina z Trzebińskich. Rodzice Józefa parali się rolnictwem. Dojrzewanie młodego Józefa przypadało na lata świetności przemysłowej Łodzi. Nic dziwnego że ciągnęło Kucharczyka do wielkiego świata i tętniącego życiem miasta. Tą cechę miał wspólną z moją praprababcią. Z tego związku była 5 dzieci. Najstarszy syn Józef zmarł wkrótce po urodzeniu  w1907 roku. Później rodziły się już tylko córki: Weronika, Marianna, Józefa, Kazimiera. Nie udało mi się ustalić daty śmierci Józefa Kucharczyka. Franciszka Kucharczyk zmarła w Łodzi 29 września 1955 roku w mieszkaniu przy ul. Stalina.

Ojciec Józefa Kucharczyka Mikołaj urodził się w 1831 roku w rodzinie rolników Piotra Kucharczyka i jego żony Marianny ze Skoczylasów. Zanim poślubił matkę Józefa Balbinę pracował w służbie na dworze we wsi Broszęcin.

Akt urodzenia Józefa Kucharczyka - Marcelin 1881 r.





wtorek, 6 maja 2014

Jedna taka świnia...



- Jedzie, jedzie! - zawołał donośnie 8 letni Czesław stojąc w bramie gospodarstwa w Zaborówcu. Wiedział, że ojciec czekał na Baumanna już od kilku dni. Baumann - berliński weterynarz, mężczyzna skromnej postury zbliżał się jadąc w bryczce miejscowego sołtysa. Gdy koński łeb zrównał się z drewnianą furtą prowadzącą do gospodarstwa Czesława Bednarczyka - chłopca już przy niej nie było. Imiennik ojca chował się teraz za poły tatowego płaszcza i przyglądał się niemieckiemu weterynarzowi z uwagą ale i z zaniepokojeniem. 

- Bednarczyków znam dobrze, nie musi mi Pan towarzyszyć – zwrócił się Baumann do sołtysa. Sołtys wsi - Brychcy - nie lubił nietutejszych, a za takich uważał przesiedleńców z Dłużyny.
- Jak Pan chce, zresztą mam swoją robotę w polu! – odparł chłodno, odwrócił się na pięcie i wskoczył szybko do swojej bryczki. Po chwili pozostał po nim tylko kurz unoszący się spod końskich kopyt. 

Weterynarz przechodząc przez podwórze machnął Czesławowi Bednarczykowi na powitanie, mruknął coś pod nosem co mogło przypominać powitanie i dziarskim krokiem przekroczył próg domu. Po chwili znalazł się w dużej sieni. Czekała już tam na niego Marianna, żona Czesława. Skinęła głową na powitanie. Była niewysoką, lekko przygarbioną kobietą w średnim wieku. Długie włosy spięte w kok przykrywała kolorowa chustka. Ubrana była w kolorową suknię, taką jaką od rana do wieczora zwykły nosić gospodynie w Dłużynie. 

- Pan na pewno spragniony i głodny. Zaraz coś przygotuję – powiedziała z troską w głosie do przybysza. Dostrzegła delikatny uśmiech na twarzy Baumanna, co mogło wyrażać jego aprobatę na propozycję gospodyni. Kobieta nie czekając na odpowiedź żwawo podążyła się w kuchni.
Czesław postanowił pociągnąć rozmowę:
- Obrodziło latoś! – rzucił pierwsze co przyszło mu do głowy i spojrzał badawczo na Baumanna. Ten jakby nie zrozumiał ale odparł:
- Wiele się u Was, Bednarczyk, zmieniło od ostatniej wizyty.
Fakt. Minął już prawie rok kiedy mieli okazję się poznać. Od tamtego czasu Bednarczykowie zadbali o obejście. Teraz było czysto i schludnie. Płot został naprawiony, brama wyprostowana a wielka dziura obok stodoły przysypana ziemią.
- Dziękuję Panie Baumann! Ot, zwykłe gospodarowanie – odparł Bednarczyk. We krwi miał porządną robotę. Już od 2 lat pracował dla Niemców w obcej zagrodzie, w obcej wsi. Co noc budził się zalany potem zamartwiając się losami własnego gospodarstwa, które zostawił w Dłużynie na pastwę okupanta. Odziedziczył je po rodzicach swojej żony. Był to więc dom rodzinny Marianny. Musiał przyznać, że żona dzielniej znosiła tą rozłąkę z rodzinnymi stronami.  Była prawdziwą „Siłaczką”

Baumann zasiadł za stołem stojącym tuż przy oknie. Na kolanach położył sobie niewielkich rozmiarów lekarski kuferek, tak jakby obawiał się, że coś może mu z niego zginąć… Mężczyzna zjadł ze smakiem posiłek, który Maria przygotowała,  po czym wstał od stołu, przeciągnął się i rzekł po niemiecku:
- No, Bednarczyk, gdzie macie tą świnię?
- W szopce Panie Baumann, inaczej nie dali byśmy rady…, rozumie Pan…smród jak diabli. Proszę za mną. 

Na drewnianym stole stojącym pod ścianą leżały fragmenty świńskiego mięsa. Po bokach i pod stołem stały drewniane miski i inne pojemniki wypełniane mięsem, jakimiś odpadkami, kaszą, przyprawami i świńską krwią. Na stołku w głębi szopki leżał świński ryj.  Weterynarz wdział biały fartuch i założył druciane okulary.
- Czym karmiliście świnkę? Dobrze wygląda – powiedział z uznaniem - Na moje oko z mięsem wszystko jest w porządku. Czyli co Bednarczyk? Deklarujecie jedną świnię, tak?
- Tak Panie Baumann. Zresztą przecież Pan dobrze wie, że tylko jednej mogłem dać w łeb.
Takie było zarządzenie Niemców. Bednarczykowie mogli zabić tylko jedną świnię, która i tak po zakończeniu swojego krótkiego żywota trafiała na któryś z niemieckich stołów.
Baumann wyciągnął z kuferka plik urzędowych druków i ogromny okrągły stempel. Przez chwilę coś notował a następnie zamoczył stempel w tuszu i energicznie przystąpił do stemplowania mięsa. Kawałki świniaka podsuwał weterynarzowi Czesław ale syn dzielnie mu pomagał. Chłopiec zamaszystym ruchem położył na stole szynkę zakończoną fikuśnym ogonem. Baumann uśmiechnął się do małego Czesława i klepnął szynkę na znak aprobaty dla jej wielkości i zapewne kulinarnych zalet.    

Po skończonej pracy obaj mężczyźni usiedli na stołkach. Baumann wyciągnął papierosy a Bednarczyk polał do szklanek długo wystaną i „wychodzoną” u miejscowego sklepikarza wódkę. Tymczasem dobiegł ich odgłos zbliżających się do szopy dziecięcych kroków. Czesław pomyślał, że to jego syn. Mały prawie nigdy nie opuszczał ojca, wszystkiego był ciekaw – nawet niemieckiego urzędnika. Drzwi do szopy otworzyły się na zewnątrz. Po chwili stanął w nich uśmiechnięty chłopiec, ciągnąc za sobą kolejny kawał dorodnej szynki zakończonej świńskim ogonem. W szopie dało się odczuć nagły spadek temperatury. Bednarczykowi zmroziło serce. Boże, skąd ten dzieciak wytargał to mięso!? Dlaczego Marianna go nie upilnowała!?
- O! A co my tu mamy? Czyżbym o czymś zapomniał? – spytał z dziwnym wyrazem twarzy Baumann - Dawaj chłopcze ten kawał mięsa na stół. Zaraz go potraktujemy pieczątką.
Bednarczyk z przerażeniem przyglądał się tej scenie. Zdawał sobie sprawę, że Baumann już wie, że pod jego nosem zabito nie jedną a dwie świnie. Miał żal do siebie, że nie przewidział takiego obrotu sprawy. Gdyby władze okupacyjne dowiedziały się o tym co tu miało miejsce….Czesław Bednarczyk bał się nawet o tym myśleć. Tymczasem niczego nieświadomy mały Czesław dumnie kroczył w stronę stołu i podobnie jak za pierwszym razem, zamaszyście położył dorodną sztukę szynki przed niemieckim urzędnikiem. Ten nie zastanawiając się długo, kątem oka spojrzał na Bednarczyka a następnie przystawił stempel 2 cm powyżej świńskiego ogona.
- Na mnie już czas – powiedział Baumann.
W tym samym czasie do szopy weszła Marianna. Niemal na siłę wcisnęła Niemcowi mały pakunek.
- Bardzo Panu dziękujemy.
Po chwili Baumann szybkim krokiem oddalał się w stronę centrum wsi Zaborówiec. 

*************************************************************************

Na podstawie wsponień Telesfora Bednarczyka